Фруктозамен Селиванов реакциясы.

3%-тік фруктоза ертіндісіне 2 мл. Селиванов реактивін қосып (0,5 г. резорцин 100мл 20%-ты тұз қышқылының ертіндісінеде), 2-3 минут қыздыру керек. Қызыл түстің пайда болуы кетозаның бар екендігін дәлелдейді.

Анттардың фелинг ертіндісімен (шарап қышқылының мыс комплесімен) реакциясы.

Тәжірибені бірнеше қантпен бір мезгілде жүргізу керек. Біркелкі көлемде А және В ертінділерін қосып, алған көгілдір ертіндіден 2 мл.-ін алып, 0,5-1,5 мл. қант ертіндісін құйып, қоспаны ертіндінің көк түсі өзгеріп, қызыл тұнба түскенше қызыл түнба түскенше қыздырады. Қызыл тұнба – мыс (I) оксиді. Бұл реакцияны өсімдіктердегі қанттарды анықтау үшін қолданылады.

ЛАБОРАТОРИЯЛЫҚ ЖҰМЫС

АМИНДЕР. АМИНҚЫШҚЫЛДАР. АҚУЫЗДАР.

Аминдердің негізділігін зерттеу.

Зерттелетін аминнің сулы ертіндісін мүмкіндігінше арнайы индикатор қағазында немесе фенолфталеинде байқау қажет. Егер аминдердің негізділігі өте күшті болса, ауытқаса (рК=5 анилин үшін және рК=10 алифаттық аминдер үшін), бірақ алифатты аминдер жағдайында бұл жай үлгі тез арада олардың қатыспауын көрсетеді:

RNH₂ + HOH = RN⁺H₃ + ОН^-

Аминқышқылдардың үш валентті темір хлоридімен реакциясы.

Үш валентті темір хлоридінің судағы ертіндісін аминқышқылдармен әрекеттестіргенде қызыл түске боялған хелаттар береді.

Минералды қышқылдарды қосқанда, бояу жойылады. 0,05 г. аминқышқылына, 1 мл. суда ертілген 3%-тік FeCI₃ ертіндісінің тамшысын қосады. Түзілген қызыл бояу аминқышқылдардың бар екенін дәлелдейді.

Аминқышқылдардың нингидринмен реакциясы.

Трикетогидринден аминқышқылын иминқышқылына деін дегидрлейді, спиртке өзгере отырып, иминқышқылы альдегид, СО₂ және аммиак түзе отырып ыдырайды. Соңғысы нингидринмен және спиртпен көкшіл күлгін түс бере отырып конденсирленеді.

Мыс тұздарымен реакциясы.

Әлсіз қышқылды ортада аминқышқылдары мыс тұздарымен ашық көк түсті хелаттар береді. Реакция теңдеуін жаз.

Реакция тепе-теңдігін оңға ығыстыру үшін, оны натрий ацетатын қоса отырып, буферлі ертіндіде жүргізген қолайлы.

1 мл. 1%-тік аминқышқылының ертіндісіне мыс купоросының және натрий ацетатының түйірін салады, аминқышқылының қатысында ертіндінің түсі көк түске айналады.

Ақуыздарға арналған ксантопротеин реакциясы.

Пробиркаға 1 мл.-ге жуық 10%-тік жұмыртқа альбуминінің ертіндісіне 1 мл. концентрлі азот қышқылын құйып, қыздырғанда түзілген ақуыздың қоймалжың сары түске боялғанын көреміз, оған аммиак ертіндісін қосамыз, сонда сары түс күлгін түске өзгереді. Боялу ақуыз молекуласының ароматты аминқышқылы қалдығының нитрленуі нәтижесінде түзіледі.

Ксантопротеин реакциясы ақуызда бір немесе бірнеше конденсирленген ароматты сақинаның (фенилаланин, тирозин, триптофан) бар екенін анықтайды. Сары түске боялу осы ядроның азот қышқылымен нитрленуі және полинитроқосылыс түзілуі нәтижесінде байқалады. Сілтілік ортада сары түстің күлгін түске өзгеріуі өте интенсивті боялуы аниондардың түзілуімен түсіндіріледі. Ақуыздарға қышқылдардың әсер етуінен түзілген қышқылды альбуматтар суда және тұздардың сұйытылған ертінділерінде ерімейді, бірақ сілтіде және сұйытылған қышқылдарда жақсы ериді. Қышқылды альбуматтар бастапқы ақуыздарға қарағанда сілтінің кәдімгідей көп мөлшерін байланыстырады.

Таза желатин көптеген аминқышқылдарын құрамайды, жоғарыда көрсетілгендерді және ксантопротеин реакциясын бермейді.

Ақуыздарға Биурет реакциясы.

Пробиркаға 1 мл. 10%-тік жұмыртқа альбуминінің ертіндісіне 1 мл. 10%-тік күйдіргіш натрий ертіндісінің және 2 тамшы 2%-тік мыс купоросының ертіндісін құяды да қыздырады. Ақуыз молекуласында пептидтік байланыстың –СО-NH- бар екенін көрсетеді, қызыл күлгін түс байқалады.

Ақуыз түзу өнімдері – полипептидтер – сондай-ақ Биурет реакциясын береді. Мысты комплексті түзушілердің түсі аминқышқылдардың санымен және байланысқан пептидтік байланыспен анықталады.

Дипептидтер көк түс, трипептидтер- күлгін, ал тетрапептидтер және күрделі пептидтер – қызыл түс береді. Мысты комплекстің ақуызбен күлгін түсі, Биурет реакциясын жүргізу шартында, күрделі бөлшегінде трипептидтік топтардың байқалуын көрсетеді.

Бірұатар атом топтары, -CS-NH-, -C (=NH) NH-, сияқты молекулада жинақтала отырып, сондай-ақ Биурет реакциясын береді. Оны жүргізу кезінде мыс тұзын артық мөлшерде қоспауды қадағалау керек, мұндай жағдайда түзілген мыс (П) гидрооксиді, күлгін түстің байқалуын көлегелейді.