3. Сөйлем мүшелері – сөйлем ішінде басқа сөздермен грамматикалық байланысқа түсіп белгілі сұрақтарға жауап беретін мағыналы сөздер.
Бастауыш пен баяндауыш сөйлемнің тұрлаулы мүшесі.
| Член предложения.
Сөйлем мүшесі.
| Его место в предложении.
Сөйлемдегі орны.
| Вопросы
Сұрақтары
|
| Подлежащее
Бастауыш - сөйлемде айтылған қимыл әрекеттің иесін білдіреді.
| Обычно в начале предложения
Сөйлемнің басында.
| Кім? Не? Кто? Что? Кімі? Несі?
Нешеуі? Қаншасы?
|
| Сказуемое.
Баяндауыш – бастауыштың іс-әрекетін, қимылын,жай-күйін, оқиғаның болған шағын білдіреді.
| В конце предложения
Сөйлемнің соңында
| Не істеп отыр? Не істейді? Не істеді? – Что делает? Қайтеді? Что возможно сделает? Что сделал?
|
| Дополнение
Толықтауыш – сөйлемде бір мүшені заттық мағына жағынан толықтырып тұратын мүше.
| В большинстве случаев перед сказуемым.
Көбінесе баяндауыштың алдында.
| Кімге? Неге? Кому? Чему? Кімді? Нені? Кого? Что? Кімнен? Неден? От кого? От чего? Кімде? Неде? У кого? У чего? Кіммен? Немен? С кем? С чем?
|
| Определение
Анықтауыш – сөйлемде затты, нәрсені сын-сапалық, сан-мөлшерлік, меншіктілік жағынан анықтап тұратын тұрлаусыз мүше.
| Перед определяемым словом
Анықталатын сөздің алдында.
| Қай? Қандай? Қайсы? Кімнің? Ненің? Какой? Который? Чей?
|
| Обстоятельство.
Пысықтауыш – сөйлемде қимыл-әректтің жай-күйін, мезгілін, мекенін білдіретін тұрлаусыз мүше.
| Сөйлемнің басында, ортасында. Баяндауыштың алдында
| Қашан? Қашаннан? Когда? С какого времени?
Неше? Сколько? Қайда? Где? Қайдан? Откуда? Неге? Почему? Не себепті? По какой причине? Не үшін? Для чего?
Қалай?
|
Біз кеше Астанадан жаңа машина сатып алдық.
№24 билет
