Дәрістің тақырыбы. Білікті центрлеу.

Білікті центрлеу машина сенімділігін қалыптастырудағы шарттардың бірі болып және оның жұмысы айналумен орындалады. Ереже бойынша жұмыс механизміне жетекті (редуктор) центрлейді, электрқозғалтқышты артынан редуктор бойынша центрлейді. Білікті центрлеу екі операциядан: білік саусақтарын дәлдеу және машина мен механизмдер қосылыстарының біліктерінің ығысуын қамтамасыз ету

Шындығында біліктерді бір-бірімен емес, оларды орнатылған муфталарды центрлейді. Тәжірибе көрсеткендей ығысу қалдығының рұқсат етілгеннен екі есе азайуы, шамамен муфта мен мойынтірек ұзақмерзімділігін екі есеге көбейтеді. Муфта бойынша біліктердің центрлеу сапасы жону дәрежесіне сыртқы беттеріне, жартылай муфта бүйіржақтарының ішкі қондырылатын тесік беттеріне перпендикулярлығына тікелей байланысты. Егер қосылатын біліктерді қатал көлденең орнатса, онда оларға орнатылған бөлшектердің салмағынан майысуына байланысты муфта бүйіржақ беттері паралель болмайдыда үлкен саңлау пайда болады (сурет 20).

 

 

Сурет 20.Білікпен муфтаның қосылысының майысу ескрілген жағдайы:

а – дұрыс емес; б– дұрыс; в – д –біліктерді дәлдеудің үш тәсілі;

1– 4 – мойынтіректер; 5 –деңгей; I – жұмыс механизмі; II – редуктор

 

Рис. 21.Муфтаны центрлеудің тәсілдері:

 

а– саусақтық муфтыны сүңгішпен; б– тісті муфтыны; в– тісті муфтыны индикатормен; г– дөңгелектік диаграмма; 1– жартылайумуфта; 2– қапсырма; 3– винт

 

Бұл жағдайда біліктер өсі бір-бірімен жалғаспай, қосылыстағы біліктер айналғанда діріл пайда боладыда, ол машинаның мойынтіректері мен өзге де элементтеріне зиянын тигізеді.

Центрлеудің негізгі ережесі жартылай муфтаның бүйіржақтарының беттері паралель болуы керек, ал біліктердің өсі бір-бірімен ығысусыз жалғануы керек. Біліктердің иілісінен шеткі мойынтіректер 1 мен 4 шамалы 2,3 мойынтіректеріне қатынасты көтеріңкі болуы керек. Майысуды центрлеу кезінде ескеру қажет, мысалға ауырсалмақты жұмыс дөңгелекті тартымдыүрлегіш машиналарының роторы.

Величины радиаль­ных характеризующих радиальное смещение I_т радиальды ығыстыруды сипаттайтын радиальды саңлаулар шамасы п (сур.20) және өстік ығыстыруды сипаттайтын 1_а бүйіржақ саңлаулар m және бұрыштық ығысу γ әртүрлі құрылымды құрылғыларды анықтайды, жай қапсырмадан күрделі қондырғыларға дейін. Өлшеулер сүңгіш пен немесе индикатор бойынша жүргізіледі. Қосылыстағы біліктердің әрбір төрт жағдайында, оларды бірге 90° айналдыра отырып, бір рет радиальды саңлау п және бір бүйірлік саңлау т өлшенеді.

Бір қапсырманы орнату үшін (сур. 21, а) жартылай муфта бүйіржақтары арасын сүңгімен өлшеп, диаметрдің қарама-қарсы жағын дәлдік үшін екі рет өлшеп, оның қосындысының жартысын қабылдайды. Өлшеу нәтижесін шеңберлік диаграммаға енгізеді. Радиальдық саңлауды шеңбер сыртына жазып, бүйіржақты –ішіне. Өлшем дұрыстығын келесі теңдік бойынша тексереді: ; мұндағы ∆ – өлшемнің шекті қателіктері.

Центрленетін білік тіреуінің орын ауыстыруын қарапайым есептеу нәтижесінде шеңберлік диаграмма көмегімен есептейді. Онда білік өсінен өлшем жүргізілген орын (радиуспен), арақашықтығы және өсі бойынша өлшем жүргізген орын мен мойынтіректер корпусы арақашықтығы қатынасы ескеріледі.

Тяжпромэлектропроект құрастырылымы электромагнитті бекітілісті центрлеу құрылғысы жұмысты өте жеңілдетеді.

 

Сұрақтар:

1. Біліктерді центрлеу не береді және не үшін қажет.

2. Білікті центрлеу орталықтандырылғаннан не айырмашылығы бар.

3. Біліктерді центрлеу тәсілдері.

Әдебиеттер:

[5] (81 – 85 б)

[3] (30 – 39 б)

[6] (47 – 104 б)