Тригонометриялық нивелирлеу

 

Сурет

 

Әрбір студентке дальномер, вертикаль және горизонталь дөңгелектер санағы жазылған 50 нүктені түсіретін тахеометрлік журнал беріледі (3-табл.).

Нөльдік орынмен 1 репер (Н) белгісін оқытушы береді.

Журналды толтыру (өңдеу) еңкіштік бұрышты есептеуден бастайды ().

ν=MO –KЛ немесе ν=КП –МО,

 

мұндағы МО –нольдік орын (вертикаль дөңгелектер),

КЛ, КП – вертикаль дөңгелектегі оңға және солға бұрғандағы алынған санақтар...

Горизонталь сызба және акытқу тахеометрлік таблица немесе

Формулалары бойынша анықталады, мұндағы

-дальномер арқылы өлшенген арақашықтық,

-инструмент биіктігі,

-визирлік биіктік,

Мәндерін 3 қосымшадан алуға болады. Горизонталь созбаны 0,1 м, ал ауытқуды 0,001 м өлшейді.

 

Рейка нүктелері	D	Санақ	d, (м)	v, (м)	h D• (м)	h 1‒v, (м)	H, (м)	Ескерту
Горизонт. дөңгелек	Вертикаль дөңгелек	v
0 1	0 1	0 1
ст 1 Бағытталған ст 2 i = v= 1,52 MO = ‒ 0̊ 14ʹ = 323,54 (м)
ст		0̊ 00ʹ
	38,0	1̊ 16ʹ	3̊ 10ʹ	‒ 3̊ 24ʹ	37,8		‒ 2,25		321,29	рельеф
	29,0	17̊ 03ʹ	2̊ 47ʹ	‒ 3̊ 01ʹ	28,8		‒ 1,53		322,01	―»―
	34,0	55̊ 30ʹ	1̊ 22ʹ	‒ 1̊ 36ʹ	34,0		‒ 0,95		322,59	―»―
	32,5	92̊ 04ʹ	2̊ 39ʹ	‒ 2̊ 53ʹ	32,5		‒ 1,63		321,91	―»―
	20,0	139̊ 05ʹ	2̊ 43ʹ	‒ 2̊ 57ʹ	19,8		‒ 1,09		322,45	―»―
	64,5	40̊ 02ʹ	1̊ 48ʹ	‒ 2̊ 02ʹ	64,5		‒ 2,29		321,25	―»―
	56,0	59̊ 34ʹ	1̊ 33ʹ	‒ 1̊ 47ʹ	56,0		‒ 1,74		321,80	Жыртпа мен орман шекарасы
	61,0	73̊ 30ʹ	2̊ 14ʹ	‒ 2̊ 28ʹ	61,0		‒ 2,52		321,02	Жыртынды мен орман шекарасы
	51,0	104̊ 30ʹ	2̊ 21ʹ	‒ 2̊ 35ʹ	51,0		‒ 2,29		321,25	рельеф
	51,5	128̊ 50ʹ	1̊ 42ʹ	‒ 1̊ 56ʹ	51,5		‒ 1,74		321,80	―»―
	88,0	42̊ 04ʹ	1̊ 23ʹ	‒ 1̊ 37ʹ	88,0		‒ 2,48		321,06	―»―
	90,5	57̊ 58ʹ	1̊ 22ʹ	‒ 1̊ 36ʹ	90,5		‒ 2,41		321,13	Бұталар мен орман шекарасы
	88,5	74̊ 01ʹ	1̊ 28ʹ	‒1̊ 42ʹ	88,5		‒ 2,43		321,11	рельеф
	72,0	81̊ 30ʹ	1̊ 47ʹ	‒ 2̊ 01ʹ	72,0		‒ 2,53		321,01	―»―
	100,0	89̊ 00ʹ	1̊ 16ʹ	‒ 1̊ 30ʹ	100,0		‒ 1,53		321,71	―»―
	79,0	95̊ 18ʹ	1̊ 29ʹ	‒1̊ 43ʹ	79,0		‒ 2,36		321,18	Орман мен жыртынды шекарасы

Таблица

 

 

Ст 2 бағытталған ст 3 i = 1,44 = 321,35 (м)
ст		0̊ 00ʹ
		10̊ 33ʹ				1,56		‒ 0,12	321,33	рельеф
		0̊ 14ʹ				0,35		1,09	322,44	Жол шеті
	―	―				0,26		1,18	322,53	Жол осі
	―	―				0,34		1,10	322,45	Жол шеті
		22̊ 58ʹ				1,38		0,06	321,41	ЭБЖ
		36̊ 42ʹ				1,52		‒ 0,08	321,27	рельеф
		51̊ 00ʹ				0,30		1,14	322,49	Жол шеті
	―	―				0,22		1,22	322,57	Жол осі
	―	―				0,31		1,13	322,48	Жол шеті
		51̊ 13ʹ				1,48		‒ 0,04	321,31	рельеф
		69̊ 30ʹ				0,26		1,18	322,53	Жол шеті
	―	―				0,15		1,29	322,64	жол осі
	―	―				0,25		1,19	322,54	Жол шеті
		64̊ 35ʹ				1,60		‒ 0,16	321,19	ЭБЖ
	112,5	66̊ 20ʹ				1,53		‒ 0,09	321,26	рельеф
	132,0	72̊ 02ʹ				1,50		‒ 0,06	321,29	Қоршау бұрышы
	120,0	75̊ 18ʹ				0,33		1,11	322,46	Жол шеті
	―	―				0,24		1,20	322,55	Жол осі
	―	―				0,35		1,09	322,44	Жол шеті
	54,0	60̊ 00ʹ				1,48		‒ 0,04	321,31	Пішен мен бұталар шекарасы
	36,0	81̊ 58ʹ				1,51		‒ 0,07	321,38	рельеф
	53,5	105̊ 10ʹ				1,48		‒ 0,04	321,31	Пішен мен бұталар шекарасы
	37,0	131̊ 15ʹ				1,36		0,08	321,43	Пішен мен жыртынды шекарасы
	21,5	63̊ 20ʹ				1,41		0,03	321,38	рельеф

 

 

Ст 4 бағытталған ст 5 i = 1,51 (м)
ст		0 ̊ 00ʹ
	10,0	0 ̊ 00ʹ				1,22		0,29	321,55	Қоршау бұрышы
	25,0	0 ̊ 00ʹ				0,26		0,28	321,54	Қоршау бұрышы
	34,5	0 ̊ 00ʹ				0,23		1,26	322,52	Жол шеті
	―	―				0,18		1,33	322,59	Жол осі
	―	―				0,31		1,20	322,43	Жол шеті
	78,0	0 ̊ 00ʹ				1,43		0,07	321,33	Шыртынды мен орман шекарасы
	50,0	90 ̊ 35ʹ				1,38		0,13	321,39	рельеф
	28,5	13 ̊ 40ʹ				1,46		0,05	321,31	ЭБЖ
	20,0	72 ̊ 30ʹ				1,17		0,34	321,60	Үй бұрышы
	24,5	75 ̊ 10ʹ				1,17		0,34	321,00	Үй бұрышы

 

Нүкте белгісін

,

 

формуласы бойынша есептейді, мұндағы

― теодолит жүрісіндегі станция белгісі,

h ― нүктелік ауытқу.

5. Тапсырма. Тахеометрлік сурет нүктесін анықтау және топографиялық планды салу.

Тахеометрлік сурет нүктесін жапсыру (накладка) полярлық әдіс, яғни транспортир, сызғыш арқылы горизонталь дөңгелекке сақтар түсіру (сағат тілі бағыты бойынша) және белгілі план масштабы бойынша горизонталь сызба жүргізу әдісімен жасалған.

Алынған пикетті 1 мм-лік дөңгелекпен белгілеп, оң немесе төменгі жағынан 0,1 мм дәлдікпен белгілеп жазып қояды.

 

Палеткі Белгіленген пикеттер арқылы

Еңкіштік бағытты еске ала отырып

горизонтальдар жүргіземіз

(10-сурет). Ылдидағы пикеттер арасындағы

горизонтальдардың ізін, бірдей

арақашықтықта параллель түзулер

жүргізілген жылтыр қағазды

(кальканы) пайдаланып, анықтаймыз.

11-сурет (11-сурет)

 

Қағаздағы параллель түзулердің арақашықтығы план масштабы және ылдидың енкіштігіне байланысты алынады, әдетте ол- 5 мм. Қағазды пайдаланбас бұрын, нүктелер арасында неше горизонталь болатындығын біліп алған жөн. (11-суретте, рельеф қимасы 0,50 м).

Мысалы: 300,00 м; 302,50 және т.с.с.

Горизонтальдарды жобалап жүргізіп алғаннан кейін, оларды параллель әрі біртектілеу болатындай етіп, жылжытады (аралығы 1/3 аспайтындай етіп). Теодолиттік түсіру абрисін пайдалана отырып әрі тахеометрлік журналдағы ескертпелерді қолдана отырып шартты белгілер арқылы ситуация түсіріледі. (12-сурет). Топографиялық план үлгісі 13-суретте көрсетілген.

Қалған жүмысты кафедрадағы үлгілер арқылы жасау керек.