Координаталар шаршысын сызу

Сурет

Содан кейін шаршыдағы дециметрлік түзулерге метр арқылы өрнектелетін мәндерін сандар арқылы көрсетіп қою керек.

Планның масштабы 1:1000 болғандықтан шаршы түзулер әрбәр 100 м кейін белгіленуге тиіс.

Шаршыны дұрыс белгілеу үшін Оңтүстік-Батыс бұрыш дәл анықтаған дұрыс. Осы бұрыштың төбесіне Х,Ү координаталарының ең кіші мәнін беру керек.

Мысалы, ведомостағы координаталар(1-табл).

Х=- 478,47 У=+223,31

сонда, Оңтүстік-Батыс төбесінің координаталары.

Х=-500,06 У=200,м

Нүктені коррдинаталары бойынша салыстыру үшін алдымен сол координаталарға сәйкес келетін шаршыны тауып алу қажет.

Тауып алған соң, қабылданған масштабы бойынша (1:1000) дицеметрлік квадраттың екі жағынан Х шамасын өлшейміз. Содан кейін Ү шамасын белгілейміз. Осы Х және Ү осьтерінің қиылысқан жер бізге керек нүктені көрсетеді.

Табылған нүктені тесіп, диаметрі 1 мм болатындай етіп, дөңгелекті қоямыз. Дұрыстығын тексеру үшін, пландағы теодолиттік жүріс төбесінің арақашықтықтарын өлшеп, координаттық ведомостағы мәндерімен салыстыру керек (1-табл). Ауытқу 0,2 мм-ден аспауы керек.

Осы жерде нүкте түсірудің екінші тексерісін жасайды. Координаттар ведомостінен алынған мәндер арқылы салынған теодолиттік жүріс сызығының дикрециялық бұрыш және румб бойынша бағытын тексереді (1-табл).

Жағдайы теодолиттік суреттердің абрисі арқылы салуға болады. Теодолиттік суретке түсіру теодолиттік жүріс нүктелері және 20 метрлік лента арқылы жасалған қолданған әдістер:

а) бұрыштық,

б) сызықтық белгілеулер,

в) перпендикулярлық,

г) жарма (створ).

Суреттің нәтижелері теодолиттік сурет абрисінде көрсетілген (8-сурет). Абристік планға көшіру линейка мен өлшегіштерді пайдаланаып осы әдістер арқылы жасалады.

Планды қарандаш арқылы жасау керек.

3.Тапсырма. Теодолиттік жүріс нүктсін есептеп белгілеу.

Теодолиттік жүріс нүктелері орта арқылыесептеліп, геометриялыө ниверлеу бойынша анықталған. Түйіскен нивелирлік жүріс жасалып, реперіне байланыстырылған. Реперінің белгісін студентке оқытушы көрсетеді. Жүріс схемасында байланысқан ауытқуы (артықшылық) берілген.

Абрис

Сурет

Теодолиттік жүріс нүктесінің белгісі

Формуласы бойынша есептеледі, мұндағы

– өткен күннің белгісі, (м),

h – ауытұу (артықшылық), (м).

Алынған белгілерді тахеометрлік сурет журналына жазып, планға түсіру керек.

4.Тапсырма. тахеометрлік суретке түсіру 2Т30 теодолиті арқылы үш жақтан вертикаль жағдайда полярлық жағдайда полярлық координат әдісімен жасалған.

Теодолиттік жүрістің бірінші станциясында теодолиттік сурет визир сәулесін көлбеу арқылы, ал екінші және төртінші станцияларында – горизонталь визир сәулесін жасалған (9-сурет).