Оқу жүктемесі және оның бөлінуі

Өзін-өзі танудың жеке міндетті пән ретінде оқытылуы оқу жоспарының инвариантты бөлімінде жүзеге асырылады.

Өзін-өзі тану пәнінің оқу жүктемесінің көлемі:

1. мектепке дейінгі білім берудің ересектер тобында - аптасына 1 сағаттан, бір жылға барлығы 32 сағатты;

2. мектепалды тобында – аптасында 1 сағаттан, оқу жылы бойынша барлығы – 32 сағатты;

3. жалпы білім беретін мектептердің барлық сыныптарында (1-12 сыныптар) аптасына 1 сағаттан, оқу жылы бойынша барлығы 32 сағатты құрайды.

4. Вариативті оқу жүктемесінің бір оқу сағаты бастауыш мектепте таңдау бойынша сабақтарда, негізгі мектепте таңдау бойынша курстарда және мектептің жоғары сатысындағы бейіндік оқыту жағдайларында, қолданбалы курстарда пайдаланылады. Модульдік принцип бойынша жобаланған осы курстардың өткізілу уақыты (32 сағаттан 64 сағатқа дейін) мен сипаты әр түрлі болуы мүмкін.

Сонымен бірге рухани-адамгершілік білім берудің іске асырылуы барлық міндетті оқу пәндері мен мектептен тыс іс-шаралардың, сондай-ақ әрбір оқу пәні бойынша білім стандарттары, оқу бағдарламалары, оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендердің мазмұнын өзін-өзі танудың негізгі идеяларымен байытуды көздейді.

Өзін-өзі тану бойынша білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері
Бала бақшаларда және мектептерде өзін-өзі тану пәнінің мақсаттарын толық іске асыру үшін жалпыадамзаттық құндылықтар басым болатын ерекше атмосфера құрылады.
Адамгершілік құндылықтар әрбір жасқа лайықты әлемді қабылдау арқылы меңгеріледі. Өзін, өзге адамдарды тану, қоршаған ортамен өзара қарым-қатынас жасау, ақиқат пен махаббатты түсіну адам өмірінің ең басты мәні тұрғысынан бала ойлана алатын, өзінің пікірін жеткізе білетін, таланты мен қабілеттерінің ашыла түсетін, формальды емес, сенімді жағдайда өтеді.

Өзін-өзі тану сабақтарында мұғаліммен ашық диалог жүргізіледі, әлеуметтік - рөлдік ойындар мен тренингтерде адамдардың өзара қарым-қатынас әлемі зерттеледі, өмірлік бақылаулары бойынша пікір алмасады, қоғамға қызмет етудің практикалық дағдылары дамытылады.

Өзін-өзі тану ерекшелігін есепке ала отырып, денсаулық сақтау әлеуетіне ие әр түрлі стандартты емес сабақ түрлері: ойын-сабақтар, ойлану-сабақтары, пікір-сайыс сабақтары, театрландырылған сабақтар, шығармашылық сабақтар, конкурс-сабақтар, фантазия-сабақтар, концерт-сабақтар, экскурсия және т.б. сабақтар пайдаланады.

Өзін-өзі тануды оқыту процесінде бірқатар әдістемелік тәсілдер қолданады:
- “Шаттық шеңбері”, “Тыныштық сәті”, “Өзіммен-өзім”, “Оқу”, “Сабақтың дәйексөзі”, “Мұғалімнің әңгімелеуі”, “Оқушының әңгімелеуі”, “Әңгімелесу”, “Ойын”, “Жаттығу”, “Шығармашылық жұмыс”, “Жағдаяттар кезінде ойлану”, “Бейнематериалдар көру”, “Ән шырқайық, достар!”, “Сергіту сәті”, “Сахналау”, “Қорытындылау”, “Жүректен жүрекке” шеңбері, “Үй тапсырмасы”.

Өзін-өзі тану бойынша оқу процесін ұйымдастырудың маңызды шарты балалардың жас және психологиялық-физиологиялық ерекшеліктеріне сәйкес эмоциялық жайлылықты қамтамасыз ететін денсаулық сақтау ортасын құру болып табылады. Сабақта әрекет түрлерінің алмастырылуы оқуға жағымды мотивтерді қамтамасыз етеді.

Өзін-өзі тану сабақтары арнайы үнтаспалар бейнетаспалар, көрнекіліктер және дидактикалық материалдармен жабдықталған кабинеттерде 10-15 адамнан тұратын шағын топтарда өткізіледі.
Білімнің әрбір деңгейі үшін типтік бағдарлама, оқулық, оқу-әдістемелік құрал, хрестоматия, өзін-өзі тану бойынша дәптер, көрнекі–иллюстрациялық, дидактикалық және үнтаспа, бейнетаспа материалдарынан құралатын оқу-әдістемелік кешен пайдаланылады.

Өзін-өзі тану процесінде мұғалімнің рөлі айрықша, өйткені ол қазіргі оқыту мен тәрбиелеу әдістерін, психологиялық білімдерін, балалардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, педагогикалық процесті дербес құра алу білігін жетік меңгерген болуы тиіс. Өзін-өзі тану мұғалімі сабақта жеке тұлғаның шығармашылық әлеуетін, оның қабілеттері мен мүмкіндіктерін ашуға көмектесетін оқытудың әртүрлі, дәстүрлі емес түрлерін, интерактивті нысандары мен әдістерін қолданады.

Өзін-өзі тану мұғалімінің құндылыққа бағдарланған бағыттылық әрекеті оқушылардың білім алуына, даналықты, адамзаттың мәдени жетістіктерін ұғынуына, өзара түсіністікті және қоғамның барлық мүшелерімен жағымды қарым-қатынас жасауды үйренуіне мүмкіндік береді.
Мұғалім әрбір оқушының ерекшелігін ескере отырып, балалардың қоршаған ортада өзінің жеке тұлғалық “Менін” жете түсіну процесіне көмектеседі. Ол дайын білімдерді жеткізуші емес, балаларды өмірлік маңызды іскерліктер мен дағдыларды игеруге жетелейтін өзін-өзі тану процесінің жетекшісі. Ол балалармен бірге пікір таластырады және ойланады, жаңалықтар ашады, таңданады және күмәнданады, бірлескен шығармашылықта қызығушылықпен өмірдің ақиқатына көз жеткізеді, сыныпта жағымды жағдай туғызады. Осының барлығы оқушылардың компетенцияларын дамытуға, күтілетін нәтижелерге қол жеткізу үшін жағдай тудыруға ықпал етеді.