НАУҚАСТЫҢ ФУНКЦИОНАЛЬДЫ ЖАҒДАЙЫН БАҒАЛАУ ДЕНЕ ҚЫЗУЫН ҚОЛТЫҚ ОЙЫСЫНАН ӨЛШЕУ

Мақсаты: диагностикалық: ересек наукастың дене қызуын анықтау.

Қолдану кәрсетілімдері: организмнің функционалды жагдайын бақылау, аурухана ішілік жұкпалы аурудың алдын алу.

Қарсы керсетілімдері: қолтық асты аймагының қабыну проңесі, пысынаушылық, қолтық асты аймагының қызаруы.

Дене қызуын өлшейтін жерлері: қолтық асты ойысы, ауыз қуысы, шат аралық қыртыстар (балаларға), тік ішек.

Дайындаңыз: медиңиналық термометрді, лотокты, салфеткаларды, сагатты, қара түсті қаламсапты, қызуды тіркейтін журналды, қызу парагын, ішінде зарарсыздандыру ерітіндісі бар ыдысты, таза термометрлерді сақтауга арналган ыдысты.

Іс-әрекет алгорнтмі:

1. Науқасқа емшара мақсатын және барысын түсіндіріңіз, оның келісімін алыңыз.

2. Гигиеналық деңгейде қолыңызды тазартыңыз.

3. Науқасты отыргызыңыз немесе жатқызыңыз.

4. Термометрді қолга алыңыз. Оның бүтіндігін тексеріңіз. Сынап баганасы 35°С-тан томен резервуарга (сынап сақталатын сауытқа) түскенше сілкіңіз жэне қараңыз.

5. Қолтық асты ойысын қараңыз: егерде қызару, жергілікті қабыну проңессі болса, онда дене қызуын өлшеу жүргізілмейді (термометрдің корсеткіші дене қызуынан жогары болады).

6. Науқастың қолтық асты ойысының терісін жеке салфеткамен қүргақтатып сүртіңіз (ылгалды тері термометрдің корсеткішін озгертіп жібереді).

7. Термометрдің сынап резервуарын қолтық асты ойысына салыңыз, ол денемен толық жанасуы керек (науқастан иыгын кеудесіне қысуын сүраңыз).

8. Дене қызуын өлшеу уақытын белгілеп қойыңыз.

9. 10 минуттан кейін термометрді алып, оның көрсеткішін сынап баганасы жогарлауы бойынша анықтаңыз. Науқасқа алынган нәтижені хабарлаңыз,

10.Термометрдің корсетілімін дене қызуын тіркейтін журналга сандық, ал қызу парагына графикалық қисық сызба түрінде жазыңыз (қара түспен).

11.Пайдаланган термометрді сілкіп, сынаптың резервуарга түскеніне көзіңізді жеткізіңіз.

12.Пайдаланган термометрді ішінде зарарсыздандыру ерітіндісі бар ыдысқа салыңыз.

13.Агынды судың астында зарарсыздандыратын заттын иісі кеткенше жуыңыз, салфеткамен қүргатып сүртіңіз, салфетка салынган лотокқа немесе шыны ыдысқа салып, қүргақ түрінде сақтаңыз.

14-Қолыңызды жуып, кептіріңіз.

 

 

КӘРЖІЛІК АРТЕРИЯСЫНАН ТАМЫР СОҒУДЫ АНЫКТАУ

Мақсаты: тамыр соғудың негізгі қасиеттерін анықтау, жүрек-қан тамырлары жүйесінің жағдайын бағалау.

Қолдану көрсетілімдері: науқастың жағдайын бақылау.

Тамыр соғуын зерттейтін жерлер: кәржілік, шынтақ, үйқы, самай, тізе асты, сан, аяқтың сыртқы артериялары.

Тамыр соғу параметрлері: ритмі, жиілігі, толысуы, кернеу күші, колемі.

Дайындаңыз: сағатты (секундомерді), қағазды, қызыл түсті қаламсапты, қызу парағын.

Іс-әрекег алгоритмі:

1. Науқасқа емшара барысын түсіндіріңіз, оның келісімін алыңыз, тамыр соғуын анықтайтын жерді табыңыз.

2. Науқасқа ынғайлы қалыпты, отыру немесе жату босансыған жайлы қалыпты, сабырлы жағдайды беріңіз.

3. Қолыңызды гигиеналық денгейде тазартыңыз.

4. Бір мезгілде өз қолыныздың саусақтарымен науқастың білезігінен қамтып алып (кәржілік білезік буыны аймағын) былай үстаңыз, 2, 3, 4 саусақтардың жүмсақ жастықшасы білектің алақан (ішкі) бетінде кәржілік артериясының проекңиясында болуы керек (үлкен саусақтың негізінде), 1 саусақты білектің сыртқы бет жағына орналастырыңыз. Кэржілік артериясы кэржілік сүйегінің біз тәрізді осіндісі мен кэржілік бүлшық етінің сіңірі арасынан пальпаңиялынады.

5. Кэржілік күре тамыр аймағын үстаңыз. Оны сәл кэріжілік сүйегіне қарай қысыңыз, тамыр соғатын жерді анықтаңыз, қаннын тамырлар бойымен қозғалуына байланысты иілмелі соғу толқының сезесіз.

6. Науқастың оң жэне сол қолы күре тамыры қабырғасының кезеңді тербелісін салыстырыңыз. Тамыр соғу сәйкестігін анықтаңыз. Сэйкестілік - бүл екі қолдағы тамыр соққысы толысу бойынша тура келеді (егерде тамыр соғу сәйкестігі болса, онда бір қол бойынша сипаттама беріледі).

7. Тамыр соғу реттілігін анықтаңыз.

8. Тамыр соғу жиілігін анықтаңыз.

9. Тамыр соғу толысуын бағалаңыз.

10.Тамыр соғу кернеу күшін анықтаңыз.

П.Тамыр соғуды зерттеу мәліметін қызу парағына - графикалық эдіспен, қызыл түспен, ал бақылау қағазына - сандық әдіспен жазыңыз.

12.Науқасқа зерттеу нэтижесін хабарлаңыз.

13.Қолынызды жуып, кептіріңіз.

 

Ескерту:

- қалыпты тамыр соғу ритмін екі қолдан бірдей сыйпалаумен табылады, ересек адамда

- тыныштық жағдайда тамыр соғу жиілігі минутына 60-80 соққы қүрастырады;