Лабораториялық жұмысқа әдістемелік ұсыныстар. Пәндік облыс модельдеудің ішіне мыналарды қосуға болады:

Пә ндік облыс модельдеудің ішіне мыналарды қ осуғ а болады:

- бизнес - процестердің модельдері;

- бизнес - ережелердің егжей-тегжейін ашу;

- сыртқ ы маң ыздардың есебі, бизнеске жақ ын болушы;

- пә ндік облыс бизнесінің - маң ыздылығ ын модельдеу.

Ө зара байланыстың бизнестің ішкі жә не сыртқ ы компоненттерінің зерттеу жә не олардың бизнестік - процестердің модельдеуін болжайды. Алынғ ан тап осылардың бизнестік – моделі UML-де қ олданылады.

Бизнес - процестердің модельдерін ө ң деу бірың ғ айлы процесі бірінші ретте келеді, нә тижеcінде қ алғ ан жоба бө лімдері ү шін контекст қ ұ рылды. Жү йе жобалауы уақ ытынд, бизнес - процестердің модельдері жү йе қ ұ ру кезінде негізгі тү рткі болатындарын себептерді ұ мытпау ү шін кө мектеседі.

Негізде бизнес - процестердің млдельдеу концепциялары мынадай ұ ғ ымдарды кіреді: бизнес - роль, қ ызметкер, бизнес – тү рін қ олдану, кә сіпкерлік - тү рлерінің диаграммаларын қ олдану, бизнес - маң ыздылығ ы жә не қ ызмет диаграммасы.

Бизнес - роль сыртқ ы ұ йымғ а кө ң іл бө лумен, бірақ оғ ан бірлесіп ә рекет қ ылғ ан адам немесе бө лімше орындайды.

Қ ызметкер - роль ұ йым ішінде (лауазым емес). бір адам бір лауазымның орнында отырып бірнеше рольді ойнай алады.

Қ ызметкерлердің моделінене арналғ ан келесі сұ рақ тарды қ ажетті тү рде қ арап шығ у

- қ ызметкердің жауаптылығ ы қ андай?

- ол басқ а қ ызметкерлермен ө зара байланысы қ алай?

- ол қ андай жұ мыс ағ ымдарында қ атысып жү р?

- қ ызметкердің ә рбір жұ мыс ағ ымында міндеттері қ андай?

- қ ызметкер ө з бизнес - ролін тиісті атқ аруына қ андай маман болу керек? (Осы сұ рақ кейбір кө з қ арастармен пайдаланушылық интерфейс жобалауына да маң ызды).

Бизнес - қ олдану тү рі - ол ұ йым ішінде бизнес - рольге мү мкіндік беруші жұ мысшылардың байланысқ ан тобы.

Бизнес - қ олдану тү рі ұ йым қ ызметін бейнелеп тү сіндіреді, яғ ни, бизнес басқ аруына арналғ ан ұ йымда не істеп жатыр жә не бизнесті кімдер жү ргізеді. Ұ йымғ а арналғ ан қ олдану барлық бизнес - тү рлерінің жиынтығ ы осы ұ йым бизнесін толық бейнелеп тү сіндіруге тиісті.

Бизнес – тү рлерін қ олдану мысалдары электрондық бизнеске арналғ ан осы ү лгілерімен қ ызмет ете алады: «жаң а пайдаланушыны тіркеп алу», «жасау/тапсырыс ө згерту», «қ ойма толық тыру», «тапсырыс ө згерту». Инвестициялық компаниялардың артынан: «акциялар сатып алу», «акциялар сату». Ең жоғ арғ ы оқ у мекемелердің артынан: «оқ улық - ә дістемелік ә дебиет шығ аруы», «университеттік курсарғ а жазылу», «оқ улық жоспарларын қ ұ ру» жә не т. б.

Бизнес – тү рлерінің қ олдану аты ә деттегі форматты болады < етістік > < зат есім >, мысалы «бағ аны тағ айындау». Барлық ө ң деушілерге арналғ ан аттардың бірың ғ айлығ ымен сондай-ақ стандартты қ олдануғ а байланысты, сонымен қ атар, сондай аттар тіпті оң ай тү сіну, жә не, барлық орындалатын операциялар аттары бизнеске шоғ ырланғ ан.

Қ олдану кез келген бизнес - тү ріне арналғ ан талап қ ойылады, бизнес – ережелерін басқ ара отырып, қ айсысыз суреттеу ұ йымдастыру, мү мкіндік беретін тү сіну, жә не қ андай бейнемен сондай тү рде орындалады.

Жұ мысшының қ ұ жатымен адыммен нө мірленген тізім келеді, қ олдану бизнес - тү рі арқ ылы ө ту уақ ытында болады. Мысалы, бө лшек сауда дү кеніне арналғ ан, жұ мысшының қ ұ жаттары келесі тү рде кө руге болады:

1. Клерк барлық жаң а тауарлардың бағ аларын тағ айындап талап қ ою ү шін менеджерден тауарлардың тізімін сұ райды.

2. Клерк сатылатын ақ паратізім оқ иды, ә рбір тауар сатылатын қ ұ ны анық тау ү шін.

3. Клерк сатылатын бағ ағ а 10% есептейді, тауар бағ асын анық тау ү шін.

4. Клерк жаң а бағ алардың тізімін бекіту ү шін менеджерге жібереді.

5. Егер менеджер бағ аны бекітпесе, онда Клеркпен бірге ұ сынылғ ан тауардың тиісті бағ асын ө згертеді.

6. Клерк барлық жаң а тауарларғ а арналғ ан бағ а ақ паратізіміне қ алыптастырады.

7. Клерк барлық жаң а тауарларғ а бағ а ақ паратізіміне бағ аларды қ ояды.

Курсивпен бө лінген сө здер, бизнес - процестерді анық тайды, бизнес - ережелермен қ олдану бизнес - тү рінде, сә йкестікте болатындар, қ абылданғ андармен ұ йымда. Сондай етістіктер оқ иғ алардың ролін ойнауын бұ дан былай болады жү йеліктерді талдау моделінде жә не жобалаудың.

Курсивпен бө лінгендер жә не сө з семіз, қ ызметкерлермен жә не пә ндік облыс кә сіпкерлік - маң ыздарымен келеді. Бизнес-маң ыздың - проблемалық ұ ғ ымның, қ абылданғ ан жә не қ олданылғ андар ұ йымда. Сондай ұ ғ ымдар терминдердің сө здігін қ ұ растырады (зат есімдер) пә ндік облыстың. Талаптардың ұ йымдары талдауды жә не тә сілдер сияқ ты сыныптар сияқ ты сондай ұ ғ ымдар анық тап қ арауғ а болады. Бизнес - маң ыз бұ дан былай жобаланушы жү йе объектті ү лгі ретінде тү йінін ұ сынады.