Төтенше жағдай кезінде халықты көшіру (эвакуация) жəне қоныстандыру.

Көшіру жөнінде құлақтандырған соң адамдар өзімен бірге заттарды алуы қажет. Төтенше жағдайлар қауіпі туындағанда халықты қауіпті аймақтардан қауіпсіз жерлерге уақытша көшіру жүзеге асырылады. Орналастыру мүмкіндігінше қысқа мерзімде жүргізіледі. Халықты қауіпті аймақтардан тыс жерлерге жеткізу (шығару) мерзімі оның аяқталуы болып саналады. Қауіпті аймақта эвакуацияланатын халық өз облысының аумағында орналастырылады. Әрбір ұйымға орналастыру ауданы (пункті) белгіленеді. Халықты соғыс кезінде орналастыру аудандары (пункттері) күні бұрын белгіленеді, жергілікті атқарушы органдармен келіседі, және солардың шешімімен қаулысымен бекітіледі. Бытыраңқы орналастыру -соғыс кезінде өндірістік қызметін одан әрі жүргізіп отырған ұйымдардың жұмысшылары мен қызметшілерін категорияланған қалалардың, ұйымдасқан түрде әкету және қауіпсіз аймаққа орналастыру. Орналастыру аудандарын алмастыруға айрықша жағдайларда ғана жол беріледі:қауіпсіз аумақта селолық жерлерде материалдық жабдықтардың, азық-түлік пен дәрі-дәрмектердің қорын жасау,сумен қамтамасыз ету пункттерін жабдықтау. Қоныстандыру кезіне алдын-ала дайын болыңыз:

· Рюкзак немесе сөмкеңізді құжаттар;

· Үш күнге жететін тамақ пен су;

· Алғашқы медициналық дәріханасы мен медикаменттер;

· Жылжымалы электр фонары мен сіріңке;

· Жылы киім мен аяқ киім.

Деградация- француз тілінен шыққан (degradation- біртіндеп нашарлау,құлдырау) Биологияда қоршаған

ортаның біртіндеп нашарлап тозуы,қандай да болмасын биогеоценоздың үйлесімділігінің бүлінуі.

Деградация: ланшафтық, топырақ, қоршаған орта, коп жылдық тоң Ланшафтық деградация тұрғыдан

жұтан тартып, әсемдік түрінен айырылып, шаруашылыққа жарамсыз

күйге түсуі ТОПЫРАҚ ДЕГРАДАЦИЯСЫ
табиғи құбылыстар немесе адамның іс-әрекеті нәтижесінде топырақ құрылымының өзгеруіне

байланысты оның құнарлығының біртіндеп нашарлауы.
ҚОРШАҒАН ОРТА ДЕГРАДАЦИЯСЫ
адам өмір сүріп отырған ортаның бүлінуі, кейбір қалалар мен елді мекендерде ілеуметтік тіршілік ортасы мен табиғат жағдайларының нашарлауы
КӨП ЖЫЛДЫҚ ТОҢ ДЕГРАДАЦИЯСЫ
климаттың жылуына байланысты көп жылдық тонныі еруі

ДЕЗИНФЕКЦИЯ- (француз тілінен шыққан. Бір нәрсені жою немесе одан арылу деген мағына береді.) адамдар мен жануарларда, өсімдіктерде ауру өоздыратын микроорганизмдерді жоюға бағытталған шаралар жүйесі. Ол жұқпалы аурулардың кең таралып кетуін болдырмау шараларының бірі.

Төтенше жағдайларда халықты қалайша санитарлық тазалаудан өткізеді?

ҚР «Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы» Заңының 14 бабына сәйкес алдын алу шараларына:

- ғылыми зерттеулер, жағдайды қадағалау, бақылау, ТЖ пайда болуына әкеп соғуы мүмкін аварияны, зілзала мен апатты болжау және олардың қаупі туралы хабарлау;

- ТЖ саласындағы білімді насихаттау, халықты және мамандарды оқытып-үйрету, қорғану шаралары жатады.

ТЖ саласындағы ғылыми зерттеулердің негізгі міндеттеріне мониторинг әдістерін әзірлеу мен ТЖ-дың деректер банкін жасау, ТЖ болжау, алдын алу әдістерін, бақылау шаралары мен қорғану құралдарын, оларды болжау, зардаптарына баға беру, олардың алдын алу мен оларды жою жөніндегі нысаналы және ғылыми-техникалық бағдарламаларды әзірлеу кіреді. Жағдайды қадағалау, бақылау мен табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ болжау қызметі (сейсмикалық қызмет, сел жүретінін хабарлау,

радиациялық қауіпсіздікті бақылау жүйелері және басқалар) арнайы уәкілдік берілген мемлекеттік органдардың жанынан құрылады және ТЖ алдын алу мен оларды жоюдың мемлекеттік жүйесіне енгізіледі.

Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ пайда болған кезде қатер қауіпін, шығындар мен залалды мүмкін болғанынша барынша азайту үшін мынадай қорғану шаралары жүзеге асырылуға тиіс:

- сейсмикалық жағынан берік құрылыстар салу және үйлер мен ғимараттардың сейсмикалық беріктігін күшейту;

- гидротехникалық және инженерлік геологиялық қорғану шаралары;

- көлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және көлікте ТЖ

- болғызбау үшін коммуникациялар жүйелерін жетілдіру;

- қауіпті өндірістік объектілердегі қорғану шаралары;

- өрттерге (жарылыстарға), індеттер мен малдың жұқпалы ауруларына;

- ауыл шаруашылық өсімдіктері мен ормандардың кеселдермен және зиянкестермен зақымдануына жол бермеу шаралары;