Тақырып 1. Мемлекет, құқық және мемлекеттік-құқықтық құбылыстар туралы негізгі ұғымдар

Тақырып 1. Мемлекет, құқық және мемлекеттік-құқықтық құбылыстар туралы негізгі ұғымдар.

2. Мақсаты мемлекеттік құқықтық құбылыстардың оқу пәнін, құқықтың негізгі белгілері және анықтамасы, құқықтың пайда болуы, құқықтың мәні және қоғам өміріндегі құқықтың рөлі.

3. Дәрістің тезистері. Заңи пәндердің жүйесіндегі құқық негіздері пәні. Мемлекеттік – құқықтық құбылыстардың оқу пәні, әдістері, қағидалары. «Құқық негіздері» оқу курсының құрылымы. Құқық негіздерінің теориялық құқықтық ғылымдармен өзара қатынасы. Қазақстандық негізгі құқық салаларының негіздерінде бейнеленуі. «Құқық негіздері» оқу курсының қайнар көздерінің жүйесі.

Мемлекеттің түсінігі және негізгі белгілері. Мемлекеттің мәнін білдіретін мемлекеттің анықтамасына түрлі қадамдар. Қоғам мен мемлекеттің өзара байланысы, азаматтық қоғамның ролі мен маңызы. Мемлекеттің пайда болуы. Мемлекеттің пайда болуының экономикалық және әлеуметтік себептері. Мемлекеттің пайда болуының негіздері, теориялары. Мемлекеттің дамуының Батыстық (Европалық) және Шығыстық (Азиялық) жолдары. Мемлекеттің белгілері. Мемлекеттің сыртқы және ішкі функциялары. Мемлекеттің тарихи типтері (үлгілері). Мемлекеттің типологиясы. Мемлекеттің нысаны (басқару нысаны, мемлекеттік құрылыстың нысаны, саяси режим). Мемлекеттің нысаны – Қазақстан Республикасы. Қоғамның саяси жүйесі. Құқықтық мемлекеттің ұғымы және белгілері. Адамның және азаматтың бостандығы мен құқықтарын қорғау мен қамтамасыз етудегі құқықтық мемлекеттің ролі. Құқықтық мемлекет пен азаматтық қоғамның арақатынасы және өзара әрекет етуі. Қазақстан Республикасы құқықтық, әлеуметтік мемлекет ретінде.

Құқықтың негізгі белгілері және анықтамасы. Құқықтың түсінігін анықтаудың нормативтік және т.б. тәсілдері. Құқықтың пайда болуы. Құқықтың мәні. Қоғам өміріндегі құқықтың ролі. Құқықтың басқа әлеуметтік нормалармен арақатынасы. Құқықтың қағидалары. Құқықтың әсер етуінің негізгі бағыты. Құқықтық нормалардың түсінігі және құрылымы. Құқықтық реттеу: әдісі және механизмі. Құқықтың қайнар көздері. Нормативтік-құқықтық актілердің түсінігі мен құрылымы. Нормативтік құқықтық актілердің иерархиясы. Қазақстан Республикасында әрекет ететін құқық. Құқық жүйесі және заңдардың жүйесі. Құқықты салаға, салааралыққа және институттарға бөлу. Қазақстандық құқықтың негізгі салалары. Халықаралық құқықтың түсінігі. Құқықтық қатынастардың түсінігі мен түрлері. Субъективті құқық және субъективті міндет. Құқық субъектісі. Құқық нормаларын іске асыру. Құқық қолдану актісі мен сатылары. Құқық нормасын талқылау. Құқықтық тыим салу мен құқықтық мәдениет. Заңдылық пен құқықтық тәртіптің түсінігі және қағидалары. Құқық бұзушылықтың түсінігі мен түрлері. Қазіргі құқықтың жүйесі. Қазақстандық құқықтың басқа мемлекеттердің құқықтық жүйелерімен арақатынасы.

4. Көрнекі материал: презентация

5. Әдебиет:

Негізгі әдебиет тізімі:

1. Оспанов К.И. Құқық негіздері – Алматы: Жеті Жарғы 2006;

2. Дулатбеков Н.О., Амандыкова С.К, Турлаев А.В., Мемлекеттік негіз және жетілген Қазақстан құқығы. Оқу құралы - Астана: ИКФ «Фолиант», 2000ж.;

3. Ибраева А.С., Ибраев Н.С. Мемлекет және құқық теориясы. Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті, 2001ж.;

4. Турлаев А.В. Құқық негіздері. – Карағанды: Басылым АРКО, 2004ж.;

5. Сапаргалиев Г.С. Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық негіздері.– Алматы: Жеті Жарғы, 1999ж.

Қосымша әдебиет тізімі:

1. ҚР Президенті Н.Назарбаевтың халыққа жолдаған үндеуі /Казахстанская правда. 19 ақпан 2011 ж.;

6. Бақылау сұрақтары:

1. Мемлекеттің негізгі белгілері және түсінігі;

2. Мемлекеттің белгілері;

3. Мемлекет аппараты және механизмі;

4. Мемлекеттің сыртқы және ішкі функциялары;

5. Құқықтың маңызы;

6. Құқық принциптері;