Правілы пастаноўкі двукосся

 

1. У двукоссе бяруцца словы, якія ўжыты ў іранічным сэнсе або ў якім-небудзь асобым, незвычайным значэнні.

 

Напрыклад:

Багачы і панства, нашы «дабрадзеі»! Мы на суд вас клічам, каты вы, зладзеі! (Я. Колас).

«Высокае начальства» спачатку прыслала мне падзяку, што добра вучыў дзяцей у школе... (Я. Колас).

Аўтар «прышпіліў» да персанажаў лірычныя матывы, але нідзе не развіў іх і не паставіў у дзейсную і вобразную залежнасць ад канфлікту і ідэі («Полымя»).

Не праходзіць і дня, каб на ўчастку пагранатрада вартавыя граніцы не затрымлівалі перавозчыкаў «левых» грузаў (З газет).

Калі будан (або «юрта», як казаў Віктар) быў гатовы, сябры прыступілі да ўпарадкавання агню (Я. Маўр).

 

2. У двукоссе бяруцца назвы:

літаратурных твораў, навуковых прац, газет, часопісаў, спектакляў, песень, танцаў, музычных твораў, карцін і пад.: паэма «Сымон-музыка», раман «Людзі на балоце», камедыя «Паўлінка», часопіс «Полымя», «Настаўніцкая газета», спектакль «Несцерка», «Лясная песня», народны танец «Бульба», опера «Кастусь Каліноўскі», сюіта «На Палессі», карціна «Абаронцы Брэсцкай крэпасці»;

прадпрыемстваў, калгасаў, вытворчых аб'яднанняў, параходаў, станцый, санаторыяў, гасцініц, кінатэатраў, арганізацый, устаноў, партызанскіх атрадаў (брыгад) і інш.: вытворчае аб'яднанне «Гарызонт», параход «Украіна», санаторый «Іслач», гасцініца «Беларусь», кінатэатр «Радзіма», прапускны пункт «Брэст-Цэнтральны», станцыя метро «Няміга», партызанская брыгада «Смерць фашызму» і інш.;

марак машын, вытворчых вырабаў, кандытарскіх, парфумерных вырабаў і пад.: «Ніва», «Волга», «Мерседэс» (аўтамабілі), «ЯК», «Дуглас» (самалёты), «кацюша» (гвардзейскі мінамёт), «максім» (кулямёт), «зіг-заг» (барана), «Ласунак», «Мінскі грыльяж» (цукеркі), «Духмяны ландыш» (духі) і інш.

3. У двукоссе не бяруцца ўмоўныя назвы, у склад якіх уваходзяць словы імя, памяці.

 

Напрыклад:

Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка.

Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі.

Алея памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў.

 

4. У двукоссе бяруцца некаторыя словы, што выступаюць у ролі назоўнікаў (субстантывуюцца).

 

Напрыклад:

Увесь час у яго гэтае «гэй» на языку верціцца (Я. Колас).

Ні стуку, ні груку, ні кашлю, а толькі далёкае «ку-ку» ці крык перапёлкі... (А. Бачыла).

У гэтым «ну-ну» Саўка пачуў нотку спогадзі, і яму стала лягчэй (Я. Колас).

А хіба зямлі гэтай «дзякуй» не скажу? (К. Кірэенка).

Час ставіць кропкі ўсе над «і». Усё на месца ставіць ён (А. Вярцінскі).

Усё гэта, вядома, вельмі цікава, але было тут і сваё «аднак» (Я. Брыль).

Маці стаяла, слухала, ці не пачуе ў лесе знаёмае «но» (Я. Колас).