Тапсырма. Гомойотермділердің пойкилотермділерден артықшылығын дәлелдеңіздер

Гомойотермділердің пойкилотермділерден артықшылығын дәлелдеңіздер. Гетеротермді ағзалар. Термофильді, криофильді ағзаларға түсінік беріңіздер.

Бақылау сұрақтары:

1. Қоршаған ортаның экологиялық факторлары.

2. Ортаның факторларына организмдердің адаптациясы.

3. Экологиялық факторлар әсеріне организмдердің жалпы заңдылықтары: Ю.Либихтың минимум заңы және В.Шелфордтың толеранттық заңы.

4. Абиотикалық факторлардың жіктелуі

5. Стенобиоттылық және эврибионттылық.

6. Аллен және Бергман ережелері

7. Ылғалдылыққа байланысты өсімдіктердің экологиялық топтары

8. Жарыққа байланысты организмдердің экологиялық топтары

9. Термофильді, криофилді организмдер.

 

Әдістемелік нұсқаулар:

Оқу құралында келесі экологиялық критерийлерді ерекше атап өту керек: қоршаған орта бөліктерінің бөлшектенбеуі, мысалы экологиялық фактор ретінде суқойма тереңдігін қарастыруға болмайды, себебі тереңдік судағы тіршілік иелеріне тікелей әсер етпейді. Ол қысымның көтерілуі, жарықтың төмендеуі, температура азаюы және т.б. арқылы әсер етеді. Міне осы аталғандар экологиялық факторлар ретінде қарастырылады. Бұларды студенттерге құстар базары мысалы арқылы көрсетуге болады, ондағы ортаның факторы құстар саңғырығындағы биогенді заттар болады.

Экологиялық жүйелер деңгейі – барлық экофакторлардың организмдерге кешенді түрде әсер ету жиынтығы экожүйенің климаттық режимін түзеді, түрдің барлық тіршілік процестері және түрлердің өзара әсерлесуі осылардың ауқымында жүзеге асырылады.

Қорытындылай келе табиғаттағы экологиялық факторларды 3-ке бөліп қарастырады: абиотикалық, биотикалық, антропогенді. Алған деректерді жақсы түсіну үшін экологиялық факторлардың алуантүрлілігіне қарамай негізгі заңдылықтарды көрсетуге болады. Лекция тақырыбымен жұмыс істегенде осы заңдарға аса көңіл бөлген дұрыс. Оптимум және пессимум заңдарының ағзаларға әсерін, шектеуші факторлар, толеранттылық (төзімділік) ролін анықтау.

Практикалық сабақ №4.

Тақырыбы: Популяция түрдің өмір сүру формасы және оның негізгі критерийлері.

Сабақ мақсаты: Студенттерді популяция түсінігімен таныстыру популяцияның динамикалық және статикалық сипаттамасын беру.

Оқыту құралдары мен әдістері: ауызша сұрау, дискуссия және диспут, имитациялық және іскерлік ойындар, жеке және топтық презентация, аргументтелген эссе, комментарийлер және т.б.

 

Сабақ өткізу жоспары:

Популяция түсінігі. Анықтамалары

Популяцияның жастық және жыныстық құрамы

Популяцияның кеңістікте орналасу түрлерін көрсету

Популяцияның демографиялық және этологиялық құрылымы.

1 тапсырма. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіздер

1. Т.Мальтустың геометриялық прогресс заңымен өсу теориясы

2. Линкольн индексі

3. Популяцияның мөлшерін бағалау әдістері: текше әдісі, тура бақылау әдісі, суретке түсіру әдісі, белгі салу және қайта аулау әдісі.

4. Популяция диморфизмі және полиморфизмі.