Конустық тісті берілістер беріктікке есептеу

 

Конус тісті берілістерді иілу және жанасу беріктіктеріне есептеу цилиндрлі тік тістерді есептеу жолымен жүргізіледі, сондықтан есептеу жолдарын қайталаудың қажеті жоқ. Бірақ кейбір ерекшеліктерін айта кеткен жөн.

Конусті дөңгелектер тістерінің қимасы ені бойынша өзгеріп отыратыны бірден байқалады, сондықтан есептеу тіс енінің ортасынан өтетін қима бойынша жүргізіледі. Осы қимада пайда болған тіс пішінінің беріктігі конусты тістің беріктігіне тең деген шартпен шешіледі, яғни конусты тісті берілісті беріктігі жағынан бірдей тік тісті дөңгелектің диаметрі мен тіс саны былай табылады:

және (8.13)

Осыған байланысты иілуге есептегенде, тіс формасының коэффициентін келтірілген тіс сандары бойынша алу қажет. Сондай-ақ иілуге есептеу кезінде күштердің тіс еніне бір қалыпты тарамайтынын тістердің иілу беріктігін 15 процентке кеміту арқылы есепке аламыз (коэффициент 0,85). Осы ерекшеліктерді ескере отырып, иілу кернеуін анықтаймыз:

(8.14)

 

Жобалау кензінде орталық модулдың шамасы коэффициентін енгізіп және арқылы өрнектеп анықталады

(8.15)

 

Конусты тісті берілістер де цилиндрлі берілістерге сәйкес Герц формуласын қолдану арқылы жанасу беріктігіне есептелінеді, онда

 

Орындарына қойып, аздап өзгерту жасаған соң

 

(8.16)

 

Тіс бойына түсетін меншікті күш

 

(8.17)

 

немесе

 

(8.18)

 

Бұл формулада T ₂ – дөңгелектегі момент, H∙мм; b – дөңгелек ені, мм.

Жобалау есептерінде арқылы ауыстырып конусты тісті берілістердің диаметрлерін анықтаймыз.

 

(8.19)

 

немесе деп

 

(8.20)

 

ендік коэффициент.

K=1,2 - егер материалдар қаттылығы HB 350-ден аз болса, K=1,35 -егер материалдар қаттылығы НВ 350-ден жоғары болған жағдайда.

Қиғаш және дөңгелек тісті конусты берілістер үшін МЕСТ 19326-73 бойынша , осыған орай және

 

(8.21)

 

Жобалау есептерінде

 

(8.21)

 

немесе деп

 

(8.22)

 

 

Негізгі әдебиеттер: 2[121-15]

Қосымша әдебиеттер: 20.[115-130; 131-140]

Бақылау сұрақтар:

1. Конустық тісті берілістер, оларды цилиндрлі тісті берілістермен салыстырмалы түрде бағалау.

2. Конусты тік тісті берілістердің ілінісу кезіндегі күштер.

3. Конусты тісті дөңгелекті эквиваленті цилиндрлі тісті дөңгелекке келтіру кезіндегі эквиваленттік параметрлері (d_v және z_v).