Дәріс тезистері. Қандағы СО анықтау үшін түрлі әдістерді, соның ішінде алдын-ала сынамалар

Қ андағ ы СО анық тау ү шін тү рлі ә дістерді, соның ішінде алдын-ала сынамалар, спектрофотометрия, газды хроматография жә не арнайы ә дістерді пайдалануғ а болады. Қ андағ ы СО анық тауды СО бойынша жү ргізеді, немесе қ анның сынамасынан газ тә різді қ оспаны СО, СО₂, О₂, N₂ бө ліп алып, газ мө лшерін анық тайды жә не екі ә дістің бірімен ондағ ы СО қ ұ рамын анық тайды.

Зерттеудің алдын-ала ә дістері(химиялық). Тө менде кө рсетілген реакцияларды орындау барысында қ атарласа екі тү рлі ү лгіні зерттейді — қ ұ рамында НЬСО жоқ қ ан жә не уланғ ан адамның қ анын. Ү лгілерге бірдей кө лемде реактивтер қ осып тү стің ө згерістерін байқ айды. Тү стің ө згеруі тек қ алыпты қ ұ рамды қ аны бар ү лгілерде жү реді. Уланғ ан адамның қ ан ү лгісінің тү сі ө згермейді немесе болмашы ө згереді.

Экспресс-тестер, немесе сынамаларды, тікелей оқ иғ а болғ ан жерде немесе уланғ ан адам клиникағ а тү скеннен кейін бірден жү ргізеді. Мақ саты —НЬСО болуын тез арада анық тау.

Спектроскопиялық ә діс. Спектроскопиялық (микроспектральді) анализдің негізінде гемоглобин жә не оның туындыларының белгілі бір толқ ын ү зындығ ындағ ы жарық ты жұ ту қ асиеті жатыр, сондық тан қ ұ рамында гемоглобин жә не оның туындылары бар ерітінділер арқ ылы жарық сә улесі ө ткенде спектрде кү ң гірт жұ ту жолақ тары пайда болады, олар ә р гемоглобиннің туындысына сай спектрдің белгілі бір бө лігінде орналасады. Спектральді ә діс қ ұ рамында 10—30 % карбоксигемоглобині бар қ анды зерттегенде ө зін-ізі ақ тайды.Сот-медициналық тә жірибеде осы мақ саттарда окулярмен байланысқ ан спектроскоп тү ріндегі приборлар— микроспектроскоптарды пайдаланады. Оксигемоглобин (НЬО) спектрдің кө ріну аймағ ында екі жұ ту жолағ ына ие λ 589— 577 жә не λ 556—536 нм-де, тотық сызданғ ан гемоглобин (НЬ) λ 596—543 нм-де бір жұ ту жолағ ына ие, НЬСО — 2 жолағ ы бар λ 579—564 жә не λ 536—523 нм-де.

Газды хроматография ә дісі

Газды хроматография қ андағ ы СО жалпы мө лшерін анық таудың қ арапайым жә не тікелей ә дісі болып табылады. Қ аның НЬСО-нен СО бө ліп алу натрий карбонаты немесе басқ а заттардың ерітінділерін қ осу арқ ылы жү зеге асырылады. Газды фаза жылуө ткізгіштік бойынша детектормен жабдық талғ ан хроматографқ а енгізіледі. СО концентрациясы калибрлік график бойынша шың ауданын есептегеннен кейін анық талады. Ә діс нә тижелері НЬСО концентрациясы 30—100% болғ анда шынайы болып табылады.Ә дісті пайдаланудағ ы қ ателік 10% қ ұ райды.

Қ андағ ы НЬСО ө лімге ә келетін концентрациясы орташа есеппен 60% қ ұ райды, бірақ сыртқ ы ә серлер мен ағ заның ерекшеліктеріне байланысты 40 - 80% аралығ ында немесе одан да жоғ ары болуы мү мкін. СО-мен уланғ ан адамдарды куә лә ндіруде орташа дә режелі интоксикацияда алғ ашқ ы бір сағ ат бойында ағ зағ а тү скен СО-нің шамамен жартысы шығ арылатынын ескерген жө н.Ағ заның СО-нен толық босауы 10-12 сағ кейін, кейде 24 сағ дейін созылуы мү мкін. Мә йіт қ анында 60% кем НЬСО анық талғ анда ө лім себебінің қ орытындысын негіздеу мақ сатында патологоанатомиялық мә ліметтер мен істің мә н-жайына талдау жү ргізу керек.