Студопедия Главная Случайная страница Обратная связь

Разделы: Автомобили Астрономия Биология География Дом и сад Другие языки Другое Информатика История Культура Литература Логика Математика Медицина Металлургия Механика Образование Охрана труда Педагогика Политика Право Психология Религия Риторика Социология Спорт Строительство Технология Туризм Физика Философия Финансы Химия Черчение Экология Экономика Электроника

Тақырыбы: Тұқымқуалаушылықтың молекулалық негіздері. Нуклеин қышқылдары. Геннің молекулалық биологиясы




2. Мақсаты: студенттерде ағза қызметінің негізгі молекулалық-генетикалық және жасушалық механизмдері, тұқым қуалау материалының құрылысымен қызметінің құрылымдарының молекулалық деңгейі (ДНҚ).Геннің құрылысы және қызметі жайлы қазірі кездегі көзқарастарды қалыптастыру.

3. Дәріс тезистері:

3.1. Молекулалық биология және генетиканың медицинадағы рөлі және маңызы.

3.2. Нуклеин қышқылдары – жіктелуі, құрылысы, қызметі.

3.3. Геннің анықтамасы, жіктелуі.

3.4. Про- және эукариот гендерінің құрылысы. Геннің реттеуші және кодталатын суббірліктері, құрылысы, қызметі.

3.5. Реттуші гендердің реті, қызметі.

3.6. Кодталу реті (кодондар), қызметі.

3.7. Эукариот гендерінің экзон – интрондық құрылысы.

3.8. Мутон, рекон, цистрон жайлы түсініктер.

 

Молекулалық биология және генетика тірі ағзалардың генетикалық материалының (ДНҚ) құрылымы мен қызметін молекулалық, гендік, геномдық, хромосомдық және популяциялық деңгейде зерттейді.

Молекулалық биология – биологияның алдыңғы қатарда ең бір қарқынды дамып келе жатқан ғылымдарының бірі.

Тірі ағзалардың барлық жасушаларындағы тұқым қуалау материалын тасмалдаушы нуклеин қышқылдары (НҚ) болып табылады. Бұлар молекулалық массасы өте үлкен күрделі биополимерлер.НҚ мономерлері нуклеотидтер болып табылатындықтан да НҚ полинуклеотидтік тізбек түзеді. Әр бір нуклеотидтің құрамына: бес көміртекті моносахарид (пентоза),фосфор қышқылының қалдығы және азотты негіздер аденин (А), тимин (Т), гуанин (Г), цитозин (Ц), урацил (У) кіреді. Екі азоттық негіздер пуриндер (А және Г), ал үшеуі (Т,У, және Ц) пиримидиндер класына жатады.

Фосфор қышқылының қалдығы пентозаның 3′-көміртегімен, ал азоттық негіздер көміртегінің 1′ атомымен байланысады. Нуклеотидтер бір-бірімен тізбектеліп бір нуклеотидтің фосфат тобы екінші бір нуклеотидтің дезоксирибозасымен ковалентті байланысады. Нуклеин қышқылдарының құрылысы мен қызметі жағынан ажыратылатын екі түрі - ДНҚ және РНҚ бар.

Молекулалық-биологиялық көз қарас бойынша, ген реттеуші және кодталынған бөлімдерден тұратын ақуыз өнімі - полипептид синтезін бақылайтын құрылысы күрделі ДНК бөлігі болып табылады. Геннің бойында бір полипептидтік тізбектің синтезін бақылайтын және көптеген мутация және рекомбинация (мутон және рекон) сайттарынан тұратын бірнеше функционалдық бірлік – цистрон болады.

Геннің кодталатын бөлігінің функционалдық активтілігіне әсер ететін реттеуші гендер қатары, эукариоттарда кодталмайтын (интрондар) және мағналы реттері (экзондар) болады.

Құрылымдық және реттеуші гендер деп ажыратады. Құрылымдық гендер құрылымдық ақуыздар мен ферменттердің синтезін бақылайды. Реттеуші гендер құрылымдық гендердің белсенділігіне әсер ететін ақуыздардың синтезін бақылайды.

 

4. Көрнекілік материал:мультимедиялық дәріс № 1.

 

5. Әдебиеттер:

Негізгі:

5.1. Генетика. Под ред. Иванова В.И. М. 2006.

5.2. Гинтер Е.К. Медицинская генетика. М., 2003.

5.3. Казымбет П.К., Мироедова Э.П. Биология. Астана, 2006.

5.4. Медицинская биология и генетика. Под ред. проф.Куандыкова Е.У. Алматы, 2004.

5.5. Муминов Т.А., Куандыков Е.У. Основы молекулярной биологии (курс лекций). Алматы,, 2007.

5.6. Мушкамбаров Н.Н., Кузнецов С.Л. Молекулярная биология. М., 2003.

5.7. Фаллер Д.М., Шилдс Д. Молекулярная биология клетки. М., 2003.

5.8. Аманжолова Л.Е. Жалпы және медициналық генетиканың биологиялық негіздері. А., 2006.

5.9. Қазымбет П.Қ., Аманжолова Л.Е., Нұртаева Қ.С. Медициналық биология. А., 2002.

5.10. Қуандықов Е.Ө., Әбілаев С.А. Медициналық биология және генетика. А., 2006.

Қосымша:

5.11.Введение в молекулярную медицину. Под ред. Пальцева М.А. М., 2004.

5.12. Медицинская генетика: учеб. пособие/ Роберт Л. Ньюссбаум, Родерик Р, Мак-Иннес, Хантингтон Ф. Виллард: пер. с англ. А. Ш. Латыпова; под ред. Н. П. Бочкова.- М.: ГЭОТАР-Медиа, 2010, с. 203 - 205

5.13. Қуандықов Е.Ө., Нұралиева Ұ.Ә. Негізгі молекулалық-генетикалық терминдердің орысша-қазақша сөздігі. Алматы, 2012, 112с.

6. Бақылау сұрақтары (кері байланыс):

6.1.Тұқым қуалаушылықты қамтамасыз етудегі нуклеин қышқылдарының рөлі.

6.2.ДНҚ және РНҚ құрылысы.

6.3.ДНҚ және РНҚ қызметі.

6.4.Геннің құрылысы және қызметі жайлы қазіргі кездегі көзқарастар.

6.5.Гендердің жіктелінуі.

6.6.Геннің реттеуші бөлігнің құрылысы және қызметі.

6.7.Геннің кодтайтын бөлігнің құрылысы және қызметі.

6.8.Экзон деген не?

6.9.Интрон деген не?

6.10. Мутон, рекон, цистронның анықтамалары.

 







Дата добавления: 2014-11-12; просмотров: 2980. Нарушение авторских прав


Рекомендуемые страницы:


Studopedia.info - Студопедия - 2014-2019 год . (0.003 сек.) русская версия | украинская версия