КОНТРОЛЛИНГ

Нарықтық экономика жағдайында, кәсіпорынды басқарудағы көптеген мәселелеріді шешу мақсатында басқарудың әмбебап әдіс тәсілдерін қолдану қажет. Айтылған мәселер ішкі және сыртқы факторлардан пайда болады. Сыртқы факторларға біріншіден Қазақстандағы тез өзреріске ұшырайтын экономикалық жағдайы, нарықтық критерийлердің тиімділігі, бәсекелестік және т.б. Ішкі факторларға шешім қабылдаулардың нәтижесі жатады. Шешім қабылдаудың бұрыстығы көбінесе ақпараттардың аздығы немесе дұрыс емес берілуіне байланысты. Сондықтан мына құралдарды қолдану қажет:

· Кәсіпорын ішіндегі жағымсыз жағдайларды уақытылы анықтап отыру;

· Кәсіпорын басшысы алдына мақсаттарды дұрыс анықтап, оларды дұрыс көрсету;

· Жағымсыз жағдайларға алып келген себептерді анықтау;

· Кәсіпорын бизнес-процесстерінің ақпаратық мәліметтермен қамтамасыз ету;

· Шешім қабылдаудың немесе кәсіпорынға әсер ететін факторлардың салдарын болжау.

Жоғарады көрсетілген талаптарды орындау үшін қазіргі кезде контроллинг ұсынылады.

Контроллинг- оперативтік және стратегиялық басқару шешімдерін қабылдау кезінде қолданылатын ақпараттарды тез қабылдап және уақытылы талдау үшін қолданылатын құрал. Кәсіпорынды басқару жүйесінде контралингтің алатын орны зор.

Батыс елдерде контроллинг көптеп қолданылады. Ал Қазақстанды алатын болсақ, қазақстандық кәсіпорындарда бұл жаңа ұғым және өте сирек қолданылады.

Контроллинг – басқарудың теориясы мен тәжірибесіндегі жаңа түсінік, ол өз түсінігінде бюджеттеудің, басқару есебінің, басқару мен экономикалық талдаудың негізгі элементтерін қамтиды.

Оперативтік контроллинг ағымдағы мақсаттарға жету үшін тиімділік жүйесін қалыптастырып және кәсіпорынды басқарудың тиімділігін жақсарту.

Оперативтік контроллингтің өзіне тән ерекшеліктері бар. Олар: 1) ол ағымдағы мәселелерді шешуге бағытталған; 2) ол стратегиялық контроллингтің дұрыс ұйымдастырылуының негізгі факторы.

Бухгалтерлік есеп кәсіпорынның қызметін бейнелейді. Субъектінің меншігі, шаруашылық құралдарының және оның өндіріс процесіндегі көздерінің қозғалысы бухгалтерлік есептің мәні болып табылады. Жекелеген құрамдас бөліктері бухгалтерлік есептің объектілері деп танылады.

Жалпы 3 күн бухгалтерия жұмысымен таныстым. Бухгалтерияда техникалық қауіпсіздік ережелері толығымен сақталған. WINDOWS XP операциялық жүйесі орнатылған. Ұйымда екі компьютермен жұмыс атқарады. Қызметкерлер Office-тік бағдарламалармен жұмыс атқарады. Мысалы: Word, Access, Excel және т.б. Ақпараттық қорғау қауіпсіздігі де қарастырылған. Әр компьютерде құпия сөз орналасқан, оны сол компьютердің иесі ғана біледі. Керек құжаттарды факс арқылы жібереді.

Бас бухгалтер – Карбекова Майра Ашимовна. Бас бухгалтердің жұмысы қиын, әрі күрделі десек те болады. Бас бухгалтер кәсіпорынның есеп беру құжаттарымен жұмыс жасайды, бас директордан кейінгі қол қоюшы адам. Бас бухгалтердің қолынсыз құжаттар жарамсыз деп саналады. Бас бухгалтер бухгалтерлік жұмысты ұйымдастыру нысандарын дербес белгілейді. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру үшін көптеген шешімдер қабылдайды. Ай сайын бухгалтер акт сверки жасайды. Акт алыс-беріс шығын және кірістері туралы. Бас бухгалтер есеп саясатын жүргізеді және оны бекітеді.

Бас бухгалтердің атқаратын міндеттері:

- компания бойынша салықты есептейді;

- нормативтік құқықтарды сақтай отырып бухгалтерлік есепті дұрыс жүргізуді талап етеді;

- кассаны бақылап отырады;

- жыл соңында егін шаруашылығының өнімдерінінің өзіндік құнының қорытынды калькуляциясын құрастырады.

- ТМҚ есебін жүргізеді.

Есепші бухгалтер – Айдаров А.К. Оның атқаратын қызметтері:

- еңбекақы есебін жүргізеді;

- еңбекақыға байланысты салықтарды есептейді;

- компания мүшелеріне алғашқы құжаттарды қабылдайды;

- бас бухгалтерге өзінің атқарған қызметі жайлы есеп береді.

Кассир – Сәрсембекова Г.К.

Кассирдің атқаратын міндеттері:

- ақша қаражаттарын қабылдау, беру, есебін жүргізу және де сақтау бойынша кассалық операцияларды жүзеге асырады;

- ККО, ШКО, кірістік және шығыстық құжаттарды тіркеу журналы мен касса кітабын толтырады;

- касса бойынша қорытынды құрастырып, оны бухгалтерге дер кезінде тапсырады;