Органикалық дүниенің эволюциялық дәлелдемелері.
Эмбриологиялық дәлелдемелер. Организмдер ұрығының дамуын зерттейтін ғылым саласын эмбриология дейміз. Эмбрион дегеніміз – ұрық дегенді білдіреді. Ұрықтық дамудың алғашқы алғашқы сатысында барлық омыртқалылардың ұрықтары құрылысы жағынан бір - біріне ұқсас келеді. Денелері, бас, тұлға және құйрық бөлімдеріне бөлініп одан арғы сатыларда әр класс өкілдеріне, клас ішіндегі отряд, туыс, түрдің өзіне тән белгілері қалыптаса бастайтыны суреттен көрініп тұр. Палеонтологиялық дәлелдемелер. Өліп біткен организмдердің қазба қалдықтарын зерттейтін ғылым саласын палеонтология деп атаймыз. Органикалық қазба қалдықтарды зерттеп салыстыру әр түрлі геологиялық замандағы тіршіліктің бейнесін көз алдымызға елестетеді. Биогеографиялық дәлелдемелер. Жер шарының түрлі материктеріндегі өсімдіктермен жануарлар дүниесін зерттеу олардың дамуы, яғни эволюциялық процестің жүру барысы туралы мәлімет береді. Ағылшын ғалымы А: Р: Уоллес 6 биогеографиялық аймақты атап көрсетті. Олар: 1) Неоарктикалық 2) Полеоарктикалық 3) Үндімалайзиялық 4) Эфпиопиялық 5) Неотропиктік 6) Аустралиялық аймақ Анатомиялық дәлелдер жеке мүшелер, сондай-ақ тұтас ағзаны салыстырып, қатарлап орналастыруға негізделген. Мүшелердің құрылысын зерттеп, олардың күрделенуін қадағалап байқау Ламаркты эволюциялық идеяға итермеледі. Ламарк жүйке және қантарату жүйесін салыстыра отырып, жануарлар тобында кластан класқа, типтен типке күрделенудің үздіксіз қатарын бақылап жүрді. Генетикалық дәлелдер хромосомалардың құрылысын, саны мен мөлшерін салыстыруға негізделген. Ағзалардың жақын туыстас топтарында алшақ топтарына қарағанда хромосомалары әлдеқайда көбірек ұқсас болады. Ғалымдар солардың көмегімен тірі ағзалар арасындағы туыстық деңгейді жоғары дәлдікте анықтай алады. Бұл әдістердің дәлме-дәлдігі соншалық эволюциялық теорияны қолдау үшін ғана емес, туыстықты анықтау үшін де, сондай-ақ қылмыстылықты анықтап, да қолданылады. Биохимиялық дәлелдер молекулалық-генетикалық дәлелдерден кейінірек пайда болды. Бұл да сол қағидаларга негізделген, алайда мұнда негізінен жұмыс нәруыздардың аминқышқылды құрамымен жүргізіледі.
|
