ЛІТАРАТУРА

Асноўная

1. Вішнеўскі А. Ф. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі (IX – пачатак ХХ ст.). – Мн., 1996.

2. Вішнеўскі А. Ф., Юхо Я. А. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі ў дакументах і матэрыялах / Са старажытных часоў да нашых дзён. Вучэб. дапаможнік. – Мн., 2003.

3. Гісторыя Беларусі: У 2 ч. Ч. 1. Са старажытных часоў да канца ХVIII ст.: Курс лекцый. – Мн., 2000

4. Пичета В. И. История белорусского народа. – Мн., 2003.

5. Сокал С. Ф. Гісторыя дзяржавы і права БССР (дакастрычніцкі перыяд). – Мн., 1989.

6. Юхо Я. А. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі. ч. 1. – Мн., 2000.

Дадатковая

1. Алексеев Л. В. Полоцкая земля в IX-XIII вв. – М., 1966.

2. Геродот. История в девяти книгах. кн. 4. – Л., 1972.

3. Ермаловіч М. Старажытная Беларусь. – Мн., 1991.

4. Татищев В. Н. История Российская. т. 1. – М.; Л., 1962.

5. Беларускія летапісы. – Мн., 1997.

6. Белоруссия в эпоху феодализма. Сб. документов и материалов. т. 1. – Мн., 1959,

7. Хрестоматия по истории Белоруссии с древнейших времен до 1917 г. – Мн., 1977.

ГЛАСАРЫЙ

Паняцце	Сэнс паняцця
Палюддзе	Збор даніны са свабоднага насельніцтва на тэрыторыі, якой валодаў князь
Кармленне	Права дружынніка, атрыманае ад князя, збіраць даніну і “карміцца” з той ці іншай тэрыторыі
Веча	Сход гараджан для абмеркавання дзяржаўных і грамадскіх спраў
Рэцэпцыя права	Засваенне і прыстасаванне норм права адных народаў іншымі на мясцовай (нацыянальнай) аснове (напрыклад, для права ўсходніх славян норм рымскага права, паўночных народаў і германцаў)

 

ТЭСТ

1. Укажыце, якія з прыведзеных ніжэй этнагруп жылі на тэрыторыі Беларусі?

 

1. Балты	4. Раманцы
2. Германцы	5. Славяне
3. Грэкі	6. Фіна-угры

 

2. Якія мела назвы насельніцтва Беларусі да IX ст. н. э.

 

1. Будзіны	7. Крывічы	13. Раманцы
2. Бужане	8. Нарцы	14. Персы
3. Вянеды	9. Неўры	15. Русь
4. Германцы	10. Норыкі	16. Сарматы
5. Грэкі	11. Паляне	17. Скіфы
6. Дрыгавічы	12. Радзімічы	18. Славяне

 

3. Укажыце найбольш верагодны пачатак пераходу ўсходніх славян да класавага грамадства.

 

1. VII – V стст. да н. э.

2. Першая палова 1-га тысячагоддзя н. э.

3. Другая палова 1-га тысячагоддзя н. э.

4. ІХ – ХІІІ стст. н. э.

 

4. Найбольш значныя першыя княствы-дзяржавы на беларускіх землях ранняга сярэднявечча?

 

1. Аршанскае	6. Навагародскае
2. Берасцейскае	7. Полацкае
3. Ізяслаўскае	8. Смаленскае
4. Мазырскае	9. Тураўскае
5. Мінскае	10. Чарнігаўскае

 

5. Выявіце сістэму вышэйшых органаў дзяржаўнай улады і кіравання ў княствах-дзяржавах.

 

1. Веча (сойм)	5. Ключнік
2. Пасаднік	6. Старцы
3. Цівун	7. Савет (рада)
4. Князь	8. Воласцелі

 

6. Вызначце сістэму мясцовых органаў дзяржаўнай улады і кіравання ў княствах-дзяржавах.

 

1. Веча	5. Пасаднік
2. Воласцелі	6. Старцы
3. Князь	7. Цівун
4. Намеснікі

ТРЭНІНГ

 

1. Што вы ведаеце пра прычыны ўзнікнення інстытута дзяржавы?

2. Назавіце атрыбуты ўлады раннефеадальных княстваў-дзяржаў.

3. Вызначце час утварэння і функцыянавання раннефеадальных княстваў-дзяржаў на тэрыторыі Беларусі.

4. Раскажыце пра спосабы ўзвядзення князя першых дзяржаўных утварэнняў на Беларусі на прастол.

5. Якім чынам утварыўся клас феадальназалежных людей?

6. Узгадайце характар паўнамоцтваў князя.

7. Назавіце найбольш характэрныя рысы раннефеадальнага права.

8. Што такое звычаёвае і пісанае права?

9. Дайце прыклады першых нарматыўных актаў пісанага права.

10. Выявіце месца царквы і рэлігіі ў палітычнай сістэме княстваў-дзяржаў ІХ – першай паловы ХІІІ ст.

РАННЕФЕАДАЛЬНАЕ ПРАВА НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ

АНАТАЦЫЯ

У тэме разгледжаны вытокі прававой сістэмы раннефеадальнага грамадства, характар замацавання часткі норм звычаёвага права ў дзяржаўным пісаным заканадаўстве. Адначасова паказаны сфера рэгулявання звычаёвым і феадальным правам грамадскага жыцця, працэс пераходу ад звычаёвага да пісанага права, ахарактарызаваны асноўны змест першых помнікаў пісанага права Кіеўскай Русі, Полацкай і Віцебскай зямель, інтэрпрэтацыя ў іх паняццяў праваздольнасці асобы, суб’екта і аб’екта права, значэння сацыяльнага статусу асобы.

ТЭМАТЫЧНЫ ПЛАН

1. Крыніцы права ранняга сярэднявечча.

2. Асноўныя рысы раннефеадальнага права.

3. Характарыстыка помнікаў пісанага права.

4. Міжнародныя дагаворы як крыніца права.

5. Судаводства.