Тақырып. Техниалық және теориялық механиканың бөлімдері. Негізгі ұғымдар. Статиканың аксиомалары

12. Законом РК от 29 июня 1998 года (с изменениями и дополнениями по состоянию на 15.01.2014 г.) «О платежах и переводах денег»

Азақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Арағанды политехникалық колледжі

Жалпыкәсіптік пәндер кафедрасы

Техникалық механика негіздері пәнінен

Лекциялар жинағы

Статика модулі бойынша

Дайындаған: ҚПТК оқытушысы Қайыров Р.А.

Арағанды 2014

Мазмұны

I-тарау. Теориялық механика. 3

I-бөлім. Статика. 3

1-тақырып. Техниалық және теориялық механиканың бөлімдері. Негізгі ұғымдар. Статиканың аксиомалары. 3

2-тақырып. Күштің түсінігі. Күштің оське проекциясы. Жазық жүйедегі жинақталатын күштер. 4

3-тақырып. Күштің нүктеге қатысты моменті және оның қасиеттері. Қос күштер. 5

4-тақырып. Еркін және еріксіз денелер. Байланыстар және байланыстар реакциясы. 6

5-тақырып. Арқалық жүйелері. Жүктеме класификациясы. Тіректің түрлері. 8

6-тақырып. Ауырлық центр. Кейбір фигуралардың ауырлық центрларының орыны. 9

I-тарау. Теориялық механика

I-бөлім. Статика

тақырып. Техниалық және теориялық механиканың бөлімдері. Негізгі ұғымдар. Статиканың аксиомалары.

 

Техникалық механика негіздері пәні жалпы техникалық білім берудің өте маңызды жиыны болып табылады және теориялық механика, материалдар кедергісі, машина бөлшектері деп аталатын үлкен үш тараудан тұрады.

Теориялық механика тарауы материялық денелердің механикалық қозғалыстарының жалпы заңдылықтары мен тепе-теңдігін және осы материялық денелердің өзара механикалық әсерлесуін зерттейтін ғылым болып табылады.

Теориялық механика статика, кинематика және диамика деп аталатын үш бөлімнен тұрады:

1. Статика бөлімінде тыныштықта тұрған абсалютті қатты денелерге, әр түрлі күштер жүйесі әсер еткен жағдайдағы тепе-теңдік шарттарын қарастырады.

2. Кинематика бөлімінде әсер ететін күштерді ескермеген жағдайдағы, материялық нүктенің немесе абсалют қатты дененің қозғалыстарының жалпы геометриялық сипаттамлары зерттеледі.

3. Динамика бөлімі материялық нүктенің немесе абсалют қатты дененің қозғалысы зерттелгенде, осы қозғалысқа себебші болатын әсер етуші күштер және қозғалыстағы материялық объектілердің инерттілігін қарастырады.

Кез-келген екі нүктесінің ара қашықтығы тұрақты болатын денені абсалютті қатты дене деп атайды.

Өлшемін ескермеуге болатын массасы бар денелер немесе дене бөлшектері материялық нүкте деп аталады.

Материалық денелердің бір-біріне әсерлерін сандық мөлшермен анықтайтын және материалық денелердің өзара әсерлерін сипаттайтын шаманы күш деп атаймыз. Оның өлшем бірлігі халықаралық бірліктер жүйесінде Н немсе кН болып қабылданған. Күш бағытталған векторлық шама, ол үш көрсеткішпен бейнеленеді(1.1,а сурет): әсер ету нүктесі(А нүктесі), әсер ету түзуі немесе бағыты(ED түзуі) және шамасы.

Күш векторының барлық ұзындығында күш шамасының қанша бірлігі бар екендігін сипаттайтын шаманы күш масштабы деп атаймыз. Оның өлшем бірлігі немесе болып қабылданған.

 

1.1-сурет.

 

Статика негізінде адамзаттың ғасырлар бойы жинаған тәжірибесінің нәтижесінде тұжырымдалып математикалық дәлелдеуді қажет етпейтін аксиомаға айналған заңдылықтар жатады.

Осы аксиомалар статикада қарастырылатын барлық мәселелерді қорытып шығаруға әбден жеткілікті.

1-ші аксиома(екі күштің тепе теңдік шарты туралы).

Сан мәндері тең бір түзудің бойымен қарама-қарсы бағытталған еркін қатты денеге әсер етуші екі күш әсерінен дене тепе-теңдікте болады(1.1,б сурет).

2-ші аксиома(күштер жүйесін түрлендіру туралы). Өзара теңескен күштер жүйесін қосқаннан немесе алып тастағаннан берілген күштер жүйесінің қатты денеге әсері өзгермейді.

3-ші аксиома (күштер параллелограмының заңы). Дененің бір нүктесіне түсірілген екі және күштерінің тең әсер етуші күші сол нүктеге түсіріледі де, сол нүктеден салынған параллелограмның диоганалімен бағытталады(1.2-сурет).

1.2-cурет. Күштер параллелограмы заңы.

4-ші аксиома (әсер және қарсы әсер туралы заң). Екі дененің бір-біріне әсер ету күштері, шамасы жағынан тең және бір түзу бойымен қарама-қарсы бағытталады(1.3-сурет).

 

1.3-сурет. Әсер және қарсы әсер туралы заң.

және күштері әртүрлі денеге түсірілген, сондықтан бұл күштер тепе-теңдікте болатын күштер жүйесін құра алмайды.

5-ші аксиома (қатаю принцпі).

Егер қатты емес дене тепе-теңдікте болса, онда ол қатты денеге айналғанда тепе-теңдік шарты бұзылмайды.