Студопедия Главная Случайная страница Обратная связь

Разделы: Автомобили Астрономия Биология География Дом и сад Другие языки Другое Информатика История Культура Литература Логика Математика Медицина Металлургия Механика Образование Охрана труда Педагогика Политика Право Психология Религия Риторика Социология Спорт Строительство Технология Туризм Физика Философия Финансы Химия Черчение Экология Экономика Электроника

Ола дәуіріндегі Қазақстан




Ø Қола дәуірі

  1. Қола дәуірінің хронологиясы: Б.з.б. 2800 – 900 жж.

F Қола дәуірінің кезеңдері:


I. Ерте қола дәуірі: Б.з.б. XVIII – XVI ғғ.

II. Орта қола дәуірі: Б.з.б. XV – XII ғғ.

III. Кейінгі қола дәуірі: Б.з.б. XII – VIII ғғ.


  1. Қола дәуірі кен өндіру мен металл өңдеу алғаш дамыған кезең.
  2. Қола дәуірі: тастан және мыстан жасалған еңбек құралдарын ығыстырған кезең.
  3. Қоланың алыну қосындысы: Мыс пен қалайы.

v Қалайы + Мыс = Қола

  1. Қола дәуірінде негізінен қалайы игерілген өңір: Атасу, Қалба және Нарым жоталары.
  2. Қола дәуірінде негізінен мыс игерілген өңір: Зыряновск, Жезқазған маңайы.
  3. Көне заманда Жезқазғаннан 1 млн тонна кен өндіргені туралы мәлімдеген қазақтың белгілі ғалымы: Қ.И.Сәтбаев.
  4. Қола дәуірінде 1100 тонна қалайы шығарылған кен орны: Шығыс Қазақстандағы Нарым мен Қалба кен орнындары.

R Жұмсақ кен өндірілген: Қайламен омыру арқылы.

R Тығыз (қатты) кен өндірілген: Отпен уату арқылы.

v Еңбек құралдары тас немесе саз балшық қалыптарға құйылып, өңделген.

  1. Қола дәуірінде кенді қорыту үшін салынған күрделі құрылыстар: Қазандықтар

 

Ø Андрон мәдениеті

  1. Қола дәуірінің ең алғашқы ескерткіштері табылған жер: Сібірдегі Ачинск қаласы жанындағы Андроново елдімекенінің маңы.

v Андрон мәдениетінің алғашқы ескерткіштерін тапқан А.Я.Тугаринов 1914 жылы. Бұл атауды ғылыми айналымға 1927 жылы С.А.Теплоухов енгізген.

R Қазақстан аумағындағы Андронов мәдениетінің алғашқы ескерткіштерін тапқан: 1927 жылы М.П.Грязнов.

  1. Еуразия даласындағы қола дәуірінің мәдениеті: Андрон мәдениеті.
  2. Андрон мәдениетінің тараған аумағы: Орал (Жайық) өзенінен бастап, Енисей өзеніне дейін, Батыс Сібір орманды алқабынан, Памир тауларына дейін.

 

  1. Солтүстік және Батыс Қазақстанда табылып зерттелген Андрон мәдениеті қоныстарының саны: 80-нен астам.
  2. Қола дәуіріне жататын Солтүстік Қазақстандағы қоныстар: Петровка, Боголюбов, Степняк.

v Петровка және Боголюбов қоныстары орлармен және дуалдармен қоршалған.

  1. Батыс Қазақстандағы қола дәуірінің қонысы: Алексеев.
  2. Шығыс Қазақстандағы (қола орақ табылған) қола дәуірінің қонысы: Мало-Красноярка.
  3. Ресей мен Қазақстан шекарасында орналасқан, ежелгі қалалардың ең ескі тұрағы:Арқайым

v Нақты орналасқан жері Қостанай облысы мен Челябі облысының шекарасы.

  1. Қола дәуіріне тән 30-дан аса қоныс пен 150-ден астам обалар табылған Қазақстан өңірі: Орталық Қазақстан.

R Кейінгі қола дәуірінің ескерткіші Түгіскен орналасқан аймақ: Сырдарияның төменгі ағысы.

v Түгіскен шикі кірпіштен салынған және оған кремация (өлікті өртеу) тән.

  1. Қола дәуірінің археологиялық ескерткіштері: Тұрақтар, зираттар.

 

Ø Андрондықтардың шаруашылығы мен кәсібі

  1. Ерте қола дәуірінде (б.з.б. XVIII – XVI ғғ.) мал өсіру, негізінен отырықшылық, бақташылық түрде болды.

v Андронтықтар тұңғыш рет қыста малды қолда ұстау тәжірибесін енгізді.

  1. Мал шаруашылығындағы жайлаулық тәсіл дегеніміз: Жартылай көшпелі мал шаруашылығы.
  2. Мал бағудың көшпелі түріне көшу қалыптаса бастаған дәуір: Қола.
  3. Қола дәуірінде тебіндеп жайылуына байланысты саны артқан мал: Қой мен жылқы.
  4. Тебінді жайылым – бұл малдың қар астынан жем-шөпті аршып жей алуы.
  5. Түйе қолға үйретілді: Б.з.б. ІІ мыңжылдықта.

v Зерттеу кезінде Орталық, Батыс Қазақстаннан табылған түйе сүйектері айқын дәлел. Үшқатты қонысынан түйенің қыш мүсіні, Ақсу-Аюлыдан бота сүйегі, Алексеевка қонысынан түйе сүйектері табылған.

  1. Андроновтықтардың жер өңдеу құралы: тесе.
  2. Андроновтықтар айналысқан егіншілік түрі: Теселі егіншілік.
  3. Теселі егіншілік ең алғаш дамыған кезең: Қола.
  4. Андроновтықтардың астықты ору үшін қолданған құралдары: Орақ.

v Қола және мыс орақтар Шығыс Қазақстандағы Мало-Красноярка, Батыс Қазақстандағы Алексеев, Солтүстік Қазақстандағы Степняк қонысында және Жетісудан жерінен табылған.

  1. Көкшетау жерінде қола шалғы табылған қоныс: Шағалалы.
  2. Қола дәуіріндегі ыдыс жасаудың ең өрістеген түрі: Көзе құмыралар жасау.
  3. Андрондықтар сүт өнімдері мен етті сақтау үшін: Еденде арнайы шұңқыр қазған.

 

Ø Андрондықтардың баспанасы

  1. Қола дәуірінің қоныстары көбінесе орналасты: Өзендердің жағасында, кейде көл жағалауларында.

v Қоныстар, әдетте, 5 – 10, кейде 20 шақты үйден тұрды.

  1. Қола дәуірінің тұрғын үйлері екі түрге бөлді: Жартылай жертөле үйлер, жер бетіне салынған үйлер.

v Тұрғын үйлердің аумағы 100 м2-ден 300-400 м2-ге дейін жетті.

v Қола дәуірінің ең көлемді баспаналары табылған Орталық Қазақстандағы мекендер: Бұғылы, Ақбауыр, Кент.

  1. Андрондық жанұяның үйлерінде қасиетті деп санаған орын: Ошақ.
  2. Киіз үйдің шығу тегі байланысты: Андрондықтардың жеңіл баспанасымен.

Ø Қоғамдық құрылысы, діни сенімдер

  1. Қола дәуірі алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырай бастаған кезеңі.
  2. Алғашқы адамдардың рулық қауымнан кейінгі қалыптасу жүйесі: Тайпа.
  3. Қола дәуірінде Қазақстан жерін мекендеген тұрғындардың қоғамдық құрылысы: Рулық – тайпалық құрылым.
  4. Қола дәуіріндежеке меншік қалыптасты.
  5. Рулық ұжымдық меншіктің орнына келген меншік түрі: Жеке меншік.
  6. Мүлік теңсіздігінің қалыптаса бастаған дәуірі: Қола дәуірі.
  7. Қола дәуірінде қауым ішінде мал-мүлік теңсіздігінің шығуы: Әлеуметтік теңсіздікті тудырды.
  8. Қола дәуірі кезіндегі жоғары дін басылары: Абыздар.
  9. Қола дәуірі абыздарының негізгі міндеттері: Салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың орындалуын қадағалау.
  10. Қола дәуірінде әр түрлі жыртқыш аңдардың тістерінен жасады: Тұмарша.
  11. Қола дәуірінде адамдарды жерлегенде басын қаратқан жақ: Батыс немесе Онтүстік-Батыс.
  12. Андрондықтардың тасқа салынған суреттері табылды: Таңбалы, Жасыбай, Хантау.
  13. Петроглифтардың көп шоғырланған Жетісудағы ескерткіші: Таңбалы.

 

Ø Андрондықтардың бет пішіні

  1. Антропологияадамның сыртқы биологиялық қасиеттерін зерттейтін ғылым.
  2. Тарихтың әр кезеңінде белгілі бір аймақта өмір сүрген халықтардың түр-түсіндегі ұқсастық, өзгерістерді зерттейтін ғылым: Тарихи антропология.
  3. Жерімізде ерте заманнан мекендеген адамдардың бет пішіні туралы деректер: Қола дәуірінен басталады.
  4. «Андрондықтар мұрынды келген, бет сүйегі шығыңқы емес, көздері үлкен. Кескін-кейпі ірі, дене құрылысы мығым, жігерлі, келбетті адамдар болған» - деп андрондықтардың сырт бет-бейнесін сипаттаған академик: Валерий Павлович Алексеев.
  5. Қола дәуіріне тән бас сүйегі үлкен, беті кішкене, мұрны таңқылау адам сүйегі табылған Жамбыл облысындағы қорым: Ойжайлау.
  6. Қостанай жеріндегі Алексеев қорымынан табылған адамның бет пішінін жасаған антрополог: М.М.Герасимов.
  7. Қола дәуірінде Қазақстан аумағын мекендеген нәсілдер (андрондықтар): Еуропеоид.

 

Ø Беғазы-Дәндібай мәдениеті

  1. Қола дәуірін жоспарлы зерттеу басталды: 1946 жылы.
  2. Қазақстан жеріндегі қола дәуірін түбегейлі зерттеуді бастаған ғалым: Ә.Х.Марғұлан.
  3. Орталық Қазақстандағы қола дәуірі үш (3) кезеңге бөлінеді:

v Нұра кезеңі: Б.з.б. XVIII – XVI ғғ.

v Атасу кезеңі: Б.з.б. XV – XII ғғ.

v Беғазы-Дәндібай мәдениеті: Б.з.б. XII – VIII ғғ.

  1. Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын жерлеу орындарының көпшілігі: Обалар.
  2. Беғазы-Дәндібай мәдениетінің ерекшелігі: Жерлеу орындары құрылыстарының ірілігі.

v Беғазы-Дәндібай қорғандары биіктеу болып келеді және ұсақ қиыршық тастар мен топырақтан тұрғызылып, етегі үлкен қақпақтастармен бекітілген.

v Беғазы-Дәндібай мәдениетіне жататын қыш құмыралардың ернеуі тік, бүйірі шығыңқы, түбі тегіс.

  1. Андрон мәдениетінің археологиялық символы: Самай сырға және алқа.

v Зергерлік өнері пайда болды: Б.з.б. XVI – XIV ғ.ғ.

 







Дата добавления: 2015-09-06; просмотров: 11627. Нарушение авторских прав


Рекомендуемые страницы:


Studopedia.info - Студопедия - 2014-2020 год . (0.004 сек.) русская версия | украинская версия