Сыну көрсеткіші

 

Сыну кө рсеткішін (реакция коэффиценті) мұ най ө німі ү шін анық тайды. Ол мұ найдың бетіне тү скен жарық тың сыну кө рсеткішін сипаттайды.

Ә р мұ най ө німінің қ ұ лау бұ рышы синусының сыну бұ рышы синусына қ атынасын сыну кө рсеткіші деп атайды.

Сыну кө рсеткішін анық тау ішкі шағ ылыс болатын бұ рышқ а негізделген.

Сыну кө рсеткіші рефрактометр деген қ ұ рал арқ ылы анық талады.

Сыну кө рсеткіші температура жә не жарық толқ ынының ұ зындығ ына тә уелді.

Неғ ұ рлым жарық толқ ынының ұ зындығ ы кө п болса соғ ұ рлым сыну кө рсеткіші аз болады.

Сыну кө рсеткішін ә детте натрийдің сары жолы арқ ылы анық тайды 20⁰С та жә не сә йкесінше n_D²⁰ білдіреді.

Сыну кө рсеткіштің температурағ а тә уелділігі мын формала бойынша анық талады.

 

n_D²⁰=n_D^”-a(20-t)

n^’_D-тә жірибе температурасындағ ы сыну кө рсеткіші.

α –тү зеткіш коэффицент, 1⁰С та 0, 0004 ке тең.

t-тә жірибе температрасы.

 

Кесте 10 – Рефрактометрде қ олданылатын жарық кө здері.

 

Жарық кө зі	Спектр жолы	Жол тү сі	Толқ ын ұ зындығ ы нм
Сутектік ө ткізгіш	C	Қ ызыл	656, 3
Натрийлі ө ткізгіш	D	Сары	589, 3
Сутектік ө ткізгіш	F	Кө кшіл	486, 1
Сутектік ө ткізгіш	G	Кү лгін	434, 1

 

Мұ най ө німінің сыну кө рсеткіші температура жоғ арлағ ан сайын тө мендейді.

Тү зеткіш коефицентін температура 15 тен 35 ке дейін болғ анда қ олданғ ан жө н.

Сыну кө рсеткіші бойынша мұ найдағ ы кө мірсутек қ ұ рамындағ ы жеке кө мірсутектің тазалығ ын анық тауғ а болады.

Сыну кө рсеткіші аз кө мірсутектер н- алкандар болып табылады.

Мұ най фракциясының фракциялық қ ұ рамы оның сыну кө рсеткішімен бірге кө теріледі.

n-p-M ә дісі бойынша 200-540 ⁰С-та фракция қ ұ рамының қ ұ рылыстық – тобын анық тауда ең керекті мә н сыну кө рсеткіші болып табылады.

Керосингазойлды жә не майлы фракциялардың қ ұ рамының кө мірсутектік топтарының адсорбциялық бақ ылауы сыну кө рсеткіші бойынша жү реді.

Бұ л жағ дайда парафионафтенді кө мірсутектерге n_D²⁰ 1.4900 кө п емес тә н.

Сыну кө рсеткішінің ө згерісі бойынша қ атты кө мірсутектердің фазалық ауысуын бақ ылауғ а болады.

Бұ л жағ дайда изатропты сұ йыұ қ фаза сыну кө рсеткішінің бір мә німен сипатталады, ал анизатропты қ атты фаза сыну кө рсеткішінің екі мә німен сипатталады.

Қ атты фазаның пайда болу аймағ ы кейбір интервалдарда екі сыну кө рсеткішімен сипатталады; сұ йық жә не қ атты фаза.

Сыну кө рсеткіші есептеу кезіде ә ртү рлі формулаларда қ олданылады (мысалы тығ ыздық ты анық тауда).

Сыну корсеткішін анық тау ү шін рефрактометрдің екі тү рін пайдаланады. Аббе жә не Пульфриха.

Бірінші тү рге отандық РЛУ, ИРФ-22, ИРФ-454 рефрактометрлері жатады.

ИРФ -23 Пульфриха тү ріндегі рефрактометр болып табылады. Зертханада жиі Аббе рефрактометрі қ олданылады.

Сыну кө рсеткішін жә не дисперісін дә л анық тау ү шін Пульфрих рефрактометрін қ олданғ ан жө н.

Зертханалық жұ мыс № 10