Студопедия Главная Случайная страница Обратная связь

Разделы: Автомобили Астрономия Биология География Дом и сад Другие языки Другое Информатика История Культура Литература Логика Математика Медицина Металлургия Механика Образование Охрана труда Педагогика Политика Право Психология Религия Риторика Социология Спорт Строительство Технология Туризм Физика Философия Финансы Химия Черчение Экология Экономика Электроника

Көмірсутектерге күкірт қышқылының әсері




Күкірт қышқылы көмірсутектердің қоспаларының құрамында ароматтық қатар көмірсутектерінің болуын анықтауға мүмкіндік беретін реагент болып табылады.

Күкірт қышқылы сонымен қатар қанықпаған көмірсутектермен де әрекеттеседі, бірақ белгілі бір шарттарды сақтағанда, яғни, көмірсутектік қоспаны әр түрлі концентрациялы күкірт қышқылымен біртіндеп өңдегенде осы аталған көмірсутектердің әрқайсысын да анықтауға болады. 100%-дан сәл төмен концентрацияда (яғни, ароматты көмірсутектерді анықтауға қолданылатындай) және жоғары емес температурада күкірт қышқылы іс жүзінде нафтендермен де, парафиндермен де әрекетеспейді.

Күкірт қышқылы ароматты көмірсутектермен келесі теңдеу бойынша әсерлеседі:

НО

\

С6Н6 + SO2 → С6Н5 SO2OH + H2O

/

НО

 

Бұл реакция белгілі бір шарттарды сақтағанда сандық немесе азғана сандық жүреді.

Қанықпаған көмірсутектер қатысынсыз көмірсутектер қоспасын күкірт қышқылымен өңдегенде тек ароматтық қатарлы көмірсутектер әрекеттесіп, ароматтық қатарлы моносульфон қышқылдары түзіледі. Бұл кезде полисульфон қышқылдары түзілмейді. Олардың түзілуі үшін көбірек концентрленген қышқыл мен реакцияның жоғары температурасы қажет. Зертханаларда және жалпы практикада дистиляттардың (немесе көмірсутектердің қоспасын) күкірт қышқылымен құрамындағы ароматты көмірсутектерді анықтау үшін өңдеу әдетте бөлме температурасында жүргізіледі.

Әдетте түзілген сульфон қышқылының құрылымы ароматтық көмірсутектің құрылымына сәйкес келеді. Бірақ кей жағдайларда реакция изомеризация және диспропорциоланумен қатар жүреді; бұл құбылыс негізінен полиалкилденген ароматтық көмірсутектерде байқалады.

1,2,4,5 - тетраметилбензолдың сульфирленуі кезінде 1,2,3,4 - тетраметилбензол псевдокумолының және гексаметилбензолдың түзілуімен жүретін изомеризация өтеді.

Осыған ұқсас қайта топтанулар полиметил- және полиэтилбензолдың сульфирленуі кезінде байқалады. Бұл байқаулардың практикада мұнай дистилляттарын зерттеуде үлкен маңызы жоқ. Мұнай дистилляттарының ароматтық көмірсутектері суда еритін сульфон қышқылдарын түзеді. Мұнай дистилляттарындағы сульфон қышқылдарының ерігіштігі осы қышқылдардың молекулалық массасы мен құрылысына байланысты. Төменқайнағыш фракциялардағы ароматтық көмірсутектерден түзілген сульфон қышқылдары дистилляттарда ерімейді.

Жоғарықайнағыш фракциялардан алынған сульфон қышқылдары дистиллятта еруі де, ерімеуі де мүмкін. Олардың барлығы да бірнегізді қышқыл болып табылады және олардың қасиеттеріндегі айырмашылық жанама парафинді тізбектің құрылысымен анықталады.

Дистиллятта еритін сульфон қышқылдарының ерігіштігі олар туындылары болып табылатын полициклді ароматтық көмірсутектердің жеткілікті ұзын жанама тізбектерінің болуымен түсіндіріледі.

Дистиллятта ерімейтін сульфон қышқылдары жанама парафин тізбектері тым қысқа келетін кейбір жоғары молекулалы полициклді ароматтық көмірсутектердің туындылары болып табылады.

Қысқа жанама тізбекті ароматтық көмірсутектерден түзілген сульфон қышқылдары күкірт қышқылында ериді, олар толықтай күкірт қышқылының артық мөлшері бар қышқыл қабатқа өтеді. Ұзын жанама тізбектері бар ароматтық көмірсутектерден түзілген сульфон қышқылдары дистиллятта оңай ериді. Дистилляттан оларды сұйылтылған этил спиртімен өңдеу арқылы бөліп алуға болады.

Концентрлі күкірт қышқылы жоғары маңызға ие. Әлсіз қышқыл іс жүзінде ароматтық көмірсутектермен әрекеттеспейді. Түтіндеп тұрған қышқыл, керісінше,қосымша реакциялар тудыруы мүмкін, мысалы, тотығу, одан басқа, түтіндеп тұрған қышқыл басқа да көмірсутектерге әсер етеді – ол алты мүшелі нафтендердің дегидрогенизациясын тудырады және изопарафиндермен әрекеттеседі.


Поможем в написании учебной работы
Поможем с курсовой, контрольной, дипломной, рефератом, отчетом по практике, научно-исследовательской и любой другой работой





Дата добавления: 2014-11-10; просмотров: 1166. Нарушение авторских прав; Мы поможем в написании вашей работы!

Studopedia.info - Студопедия - 2014-2022 год . (0.01 сек.) русская версия | украинская версия
Поможем в написании
> Курсовые, контрольные, дипломные и другие работы со скидкой до 25%
3 569 лучших специалисов, готовы оказать помощь 24/7