Дәріс. Кәсіпорындағы еңбек өнімділігін талдау

Кәсіпорындағы сағатпен есептелгендегі орташа уақыт мерзімі кәсіпорындағы еңбек өнімділігінің негізгі факторы болып табылады. Кәсіпорында еңбек өнімділігіне ықпал етуші факторлар екі топқа бөлінеді:

· Өндірістің еңбек сыйымдылығының өзгеру факторлары.

· Өндірістің еңбек өнімділігін бағалаудың құндық факторлары.

Бірінші топқа өндірістің техникалық даму деңгейі, оның тиімді ұйымдастырылуы және өнімді өндіруде кеткен ақауларды түзеуге жұмсалған өндірістік емес шығындар жатады.

Екінші топқа өнімдерді өндіру көлемінің өзгеруі, өнімнің құрылымының өзгеруі және өнімді өндіруге қажетті шикізаттарды, материалдарды жеткізу жатады. Бұл факторлардың еңбек өнімділігіне ықпалын анықтау үшін тізбектеп есептеу әдісі қолданылады. Бұл әдіске сәйкес жоспарлы және нақты еңбек өнімділігі салыстырылады. Еңбек өнімділігіне ықпал ететін тағы бір маңызды факторға кәсіпорындағы жұмыс уақыты және жұмыс тәртібі жатады. Кәсіпорындағы еңбек өнімділігі келесі формуламен есептеледі:

ЕӨ₂₀₀₈ = мың теңге

ЕӨ₂₀₀₉ = мың теңге

Кәсіпорында қормен қамтамасыз етілу көрсеткіші осында жұмыс істейтін әрбір жұмыскерге шаққандағы негізгі құралдардың мөлшерін білдіреді. Яғни, әрбір жұмыскерге негізгі қорлардың жеткіліктігін көрсетеді.

Мұндағы: ҚҚК – қормен қамтамасыз етілу көрсеткіші;

ҰМА – ұзақ мерзімді активтер (негізгі қорлар).

ҚҚК₂₀₀₈ =

ҚҚК₂₀₀₉ =

Қор қайтарымдылығын көбейтудің ең басты шарты - еңбек өнімділігінің өсу қарқынын қормен қарулану көрсеткіштерінің өсу қарқынынан арттыру (артық деңгейде ұстау).

 

2.11 – кесте. Шаруашылқ субъектісінің негізгі құралдарының қор қайтарымдылығына факторлық тұрғыдан талдау.

 

№	Көрсеткіштер			өзгеріс
	Түсім, мың теңге.			-357193
	Жұмыскерлердің саны
	1 жұмыскерге шаққандағы еңбек өнімділігі, мың теңге.	1025,53	850,86	-174,67

 

2.11- ші кестенің жалғасы

	Негізгі қорлардың орташа жылдық құны, мың теңге.			-600050
	1 жұмыскердің қормен қарулану мөлшері	2300,55	2007,13	-293,42
	Қор қайтарымдылығы	0,45	0,42	-0,03