Рэзультаты (вынікі) бібліяграфічнай дзейнасці.

Рэзультат – заключны кампанент унутранай структуры бібліяграфічнай практычнай дзейнасці. Гэта рэалізаваная мэта дзейнасці. Доўгі час асноўным вынікам бібліяграфічнай практыкі лічылі бібліяграфічныя дапаможнікі. У межах дзейнаснага і сістэмна-дзейнаснага падыходаў бібліяграфія стала разглядацца працэс (сукупнасць працэсаў) і адпаведна трэба разглядаць і рэзультаты– як вынікі гэтых працэсаў. Канчаткаўым рэзультатам бібліяграфічнай дзейнасці А.П.Коршунаў лічыць рэальнае задавальненне інфармацыйных патрэбнасцей чалавека. Найбольш агульным вынікам працэса бібліяграфавання – сістэму бібліяграфічных дапаможнікаў, працэса бібліяграфічнага абслугоўвання – давядзенне да карыстальнікаў станоўчых ці адмоўных адказаў на іх разавыя запыты. Сукупнасць бібліяграфічных дапаможнікаў надзвычай разнастайная па сваім складзе. А.П.Коршунаў прапанаваў блочна-фасетную схему іх класіфікацыі і падзяліў гэтыю сукупнасць на чатыры асноўныя блокі: па грамадскім прызначэнні, па асаблівасцях зместу, фармы і мэтавага прызначэння дакументаў як аб’ектаў бібліяграфавання, па спецыфічных аспектах метадаў бібліяграфавання, уласнай фарме дапаможнікаў. У межах кожнага з блокаў выдзелены асобныя віды дапаможнікаў. Такім чынам, упарадкавана каля 140 разнавіднасцей бібліяграфічных дапаможнікаў, прычым практычна ўсе класіфікацыйныя рады адкрыты.

М.Г.Вохрышава таксама суадносіць рэзультаты бібліяграфічнай дзейнасці з асноўнымі бібліяграфічнымі працэсамі. Яна вызначае 3 асноўныя працэсы – бібліяграфіраванне, бібліяграфічнае абслугоўванне і бібліяграфічнае выкарыстанне і адпаведна і мадэль вынікаў, прычым не толькі асноўных, а і дадаткаўых.

 

Працэсы (узровень праяўлення выніка)	Вынік
Асноўны	Дадатковы
Бібліяграфіраванне Д – БІ	Бібліяграфічная інфармацыя (бібліяграфічны дапаможнік)	Выяўленне новых тэм Выяўленне дадатковага матэрыяла Пашырэнне кругагляда бібліёграфа
Бібліяграфічнае абслугоўванне БІ – карыстальнік	Задавальненне патрэбнасцей у бібліяграфічнай інфармацыі	Авалоданне карыстальнікам спосабамі бібліяграфічнай дзейнасці Атрыманне дадатковай інфармацыі Удасканаленне метадаў бібліяграфіч-най дзейнасці Фарміраванне новых бібліяграфічных патрэбнасцей
Бібліяграфічнае выкарыстанне Д – карыстальнік	Задавальненне патрэбнасцей у дакументах	Атрыманне праз зваротную сувязь звестак аб карыснасці БІ Адкрыццё карыстальнікам новых маг-чымасцей выкарыстання атрыманай інфармацыі Удасканаленне методыкі дзейнасці Фарміраванне новых бібліяграфічных патрэбнасцей

Вывады

Бібліяграфічная практычная дзейнасць мае складаную ўнутраную структуру, у якую ўключаны суб’екты і аб’екты, ставяцца ўласцівыя толькі ёй мэты, здзяйсняюцца спецыфічныя для яе працэсы, выкарыстоўваюцца і/ці ствараюцца адпаведныя сродкі, дасягаюцца вынікі, якія забяспечваюць запатрабаванасць дзейнасці грамадствам, яе актуальнасць і шматпланавасць рэалізацыі. Сацыяльная і канкрэтна-гістарычная абумоўленасць бібліяграфічнай практычнай дзейнасці ўплывае на асаблівасці праяўленняў у межах асноўных кампанентаў.

Тэарэтычныя прадстаўленні асноўных кампанентаў бібліяграфічнай дзейнасці ў цэлым і практычнай дзейнасці, як яе неад’емнай часткі, абумоўлены спецыфікай падыходаў да разгляду сутнасці бібліяграфіі як грамадскай з’явы, метасістэмы, у якую яна ўваходзіць.

Ключавыя паняцці: бібліёграф, дакументы, карыстальнікі, бібліяграфаванне, бібліяграфічнае абслугоўванне, бібліяграфічны пошук, метады бібліяграфічнай дзейнасці, каналы давядзення бібліяграфічнай інфармацыі, тэхнічныя сродкі бібліяграфічнай дзейнасці, віды бібліяграфічных дапаможнікаў.

ЛІТАРАТУРА

Вохрышева, М.Г. Библиографическая деятэльность: структура и эффективность / М.Г.Вохрышева. – М., 1989. – С.25–51.

ГОСТ 7.0-99. СИБИД. Информационно-библиотечная деятельность, библиография: Термины и определения. – Введ. 1.06.2000. – Мн.: Белстандарт, 1999. – 23 с.

Коршунов, О.П. Библиографоведение. Общий курс: учеб. для вузов: в 2 ч / О.П.Коршунов. – М., 2001. – Ч. 1. Разд. ІІ–ІІІ. – С. 24–71.

Коршунов, О.П. Библиографоведение. Общий курс: учеб. для вузов / О.П.Коршунов. – М.: Книжная палата, 1990. – С.73–104.

Фокеев, В.А. Библиография: теоретико-методологические основания: учеб. пособие. – СПб., 2006. С.265–282.

Моргенштерн И.Г. Информационный и книжный мир. Библиография: избранное. – СПб., 2007. – С.234–273.

Гречихин, А.А. Общая библиография: Учеб. для студентов высш. учеб. заведений, обуч. по направлению книговедение/ А.А.Гречихин. – М.: Изд-во МГУП, 2000. – С. 137–172.

Гардукалова, Г.Ф. Документальный поток социальной тэматики как объект библиографической деятэльности / Г.Ф.Гардукалова; ЛГИК им. Н. К. Крупской. – Л., 1990. – 108 с.

 

Лекцыя 8. ВІДАВАЯ КЛАСІФІКАЦЫЯ БІБЛІЯГРАФІІ

 

Мэта лекцыі – прааналізаваць знешнюю структуру бібліяграфіі як грамадскай з’явы, асноўныя падыходы да разгляду відавой класіфікацыі і асобных відаў бібліяграфіі.