Асаблівасці развіцця літаратуры у 20-30 гады.

Часопіс “Зоркі”

Стварэнне ДЛ у савецкі час было звязано з вялікімі цяжкасцямі. У першую чаргу з адсутнасцью дзіцячых пісьменнікау, вялікія, як М. Чорны, М. Зарэцкі, К. Крапіва, К. Чорны. Але ж яны не пісалі для дзяцей і усе цяжкасці стварэння ДЛ ляглі на плечы пісьменнікау старэйшага пакалення. А яны у гэты час знаходзіліся у стане пераацэнкі цдэйна-істытычных каштоунасцей, з другога боку – матэрыальные цяжкасці – беднасць пасляграфічнай базы.

Але ня гледзячы на уе праблемы, у краіне усё рабілася для таго каб май хутчэй выданне школных падручнікау і дзіцячых кніжак. У 1918 г з друку вышла “Дзіцячая чытанка”, а 1919 “Беларускія казкі”.

З 1921 года у Мінску пачай выдаваца першы за усю гісторыю Беларусі месячны часопіс “Зорка”.

Галоуны рэдактар быу Змятрок Бядуля, актыуны удзел у выданні прынямалі Я.Купала, Я Колас. У зорках вельмі шырока выкарыстоуваліся творы народный творчасці, у прыатнасці тыя жанры якія асабліва любяць дзеці: казкі, дзяцячыя песні, загадкі. Рэдактары імкнуліся знаёміць сваіх чытачоу з лепшымі узорамі фальклору, каб навучыць дзяцей любіць сваю родную мову, разумець её багацце, выразнасць іпрыгажосць. Але пасля выхаду 10 нумару в 1923 года часопіс “Зорка” спыніу сваёіснаванне.

Часопіс “Беларускі піянер”

У снежне 1924 у Мінску пачану выдавацца часопіс “Беларускі піянер”. Удзел у арганізацыі часопісу прынялі У.Дубоука, А. Якімовіч, які стау фктычна яго рэдактарам.

Часопіс “Беларускі піанер” вельміутка заваевау аутарытет у чытачоу. Мастацкія творы што змешчаліся у часопісы, былі досыць разнастайныя по жанрах і тэматычна.

Дэбютавау на старонках гэтага часопіса Янка Маур з аповесцью “Чалавек ідзе”. Часопіс “Беларускі піянер” знаеміу сваіх чытачоу з лепшы творамі, якія былі даступны і цікавы для дзяцей. Значную частку матэрыалу матэрыала часопісаскладалі допісы дзяцей, якія пісалі пра вучобу, школьнае жыццё, справы піянерскіх дружын.

З 1929 года часопіс “Беларускі піанер” пачау выходзіць пад назвай “Іскры Ільіча”. Вельмі папулярным у часопісы быужанр мастацкага нарысу.

З 1929 г. пачала выходзіць газета “Піанер Беларуссі”.

 

“Діскусія пра казку”

Востры спрэчкі разгарнуліся у 20-30 гг. У русскай літаратурывакол сказачнага жанр, што не магло не павліяць на развіццё казкі. У беларусі дыскусія была выключана цяжкасцей стварэння новай казкі. Казка лічылася формай буржуазнай ідэалогіі, якая перашкаджае пазнаню рэальнага свету. У 1924г на усерасійкім с’езде па дашкольнаму выхаваню уплывае “тормазам” у развіці матэралістычнага мышлення дзяцей.

Часова казачны жанр забараніуся. Былы такія песменнікі і педагогі якія выхоувалі думку аб непатрэбстве і нават шкоднасці казкі у выхавані дзяцей. Працаунікі казкі выступалі супраць антрапамарфізму, які быццам бы меу дзяцячую свядомасць, але на самой справе гэта прыём дзякуючы якому свет прыроды набліжаецца да успрыманні дзяцяці.

Максім Горкі, І. Лукачарскі выступалі у абароне казкі. М.Горкі адзначы, что мастацтва наогул не можа жыць без выдумкі і фантазіі. І былоб злачынства пагасіць у дзяцей творчую уласнасць. М.Горкі зауважыу што дзіця якое не марыць, не фантазіруе – хворае дзіця.

Горкі піша артыкулы аб казках, у якіх адстайвае права дзяцей на выдумку і фантазію.

Дыскусія урэшце завяршае перамогай тых хто выступау у развіцці казкі і літаратуры. Для БДЛ адмауленне ад казкі было б асабліва балючым. Бо у 20-30 гг. у БЛ пераважна арыентацыя на фалклор, а казка з’яуляецца галоуным яго жанрам.

Нягледзячы на дыскусію беларускія пісьменнікі пісалі казкіі апрацоувалі народныя казкі.

У 30-я гады Якубам Коласам быў напісаны і выдадзены шэраг кніг для дзяцей. Сярод іх – зборнікі апавяданняў, зборнікі вершаў і вершаваных апавяданняў, народныя казкі ў апрацоўцы пісьменніка, літаратурныя казкі і паэмы, аповесці для піянераў. Паэма "Міхасёвы прыгоды" прысвечана тэме дзяцінства. У цэнтры паэмы – вобраз хлопчыка, які ўспрымае свет непасрэдна, па-дзіцячы. Усім зместам паэмы, усім характарам паэтычных вобразаў, карцінамі жыцця прыроды і людзей аўтар падводзіць юнага чытача да разумення велічы чалавека, яго стваральнай дзейнасці.

Казкі створаныя Беларускімі пісьменнікамі і у першшаю чаргу Я. Коласам, Дубоукам былі важным словам у дыскусіі бо сведчылі аб жыцедольнасці казкі. Яе незчырпаямых махчымасцях выхавання дзяцей.