Жобалау жəне iздестiру жұмыстарында мердiгерлiк шарт. Мердiгерлiк шартының бұл түрi құрылыс жұмыстарымен тығыз байланысты жұмыстар жүргiзiлуiн құқықтық реттеуге арналған. Жобалау жұмыстар оларға сəйкес, алда құрылыс жүргiзiлетiн құжаттар өңделуiн қарастырады. Əдетте, жобалау құрылыста жаңа конструкцияларды, технологияларды, материалдарды қолдану қажет болса жүргiзiледi. Сонымен бiрге, құрылыс объектiсiнiң өзi де оларды салу стандартты жоба бойынша жүргiзiлуi тиiс емес (басқаларға ұқсамайтын болуы тиiс) ғимарат (құрылыс) олардың кешенi болып келуi мүмкiн. Алдағы жұмыс көлемi үлкен болып құрылыс арнайы мақсатқа жоспарлануы мүмкiн. Сондықтан жобалаудың алдағы шығынды бағалау, болашақ құрылыстың экономикалық тиымдылығын көтеру үшiн маңызды болып табылады. Iздестiру жұмыстары салынған ғимаратты болашақта пайдаланудың жолдарын құрылыс салу орнын, құрылыс тəсiлдерiн жəне т.б. анықтауға мүмкiншiлiк бередi. Бiрқатар жағдайларда, жобалау жəне iздестiру жұмыстарына мердiгерлiк шарттары бойынша тапсырысшы болып құрылыс ұйымдары қатысады. Олар құрылыс мердiгерлiк шарты бойынша мердiгерлер құрылыс қызметiнiң белсендi жүзеге асыруды, жаңа шешiмдер (инновацияларды) ұсынуды, мемлекеттiк органдар немесе жеке тапсырысшылар ұйымдастыратын тендерге əлеуметтiкмəдени, өндiрiстiк тұрғын үй ғимараттарын салуды болжаулары мүмкiн. Жобалау жəне iздестiру жұмыстарына мердiгерлiк шартының ерекшелiгi болып олардың нəтижесiнде коммерциялық, ұйымдастыру техникалық маңызы бар жаңа ақпараттар өңделетiнi келедi. Сол ақпаратқа құқықтар белгiлi бiр дəрежеде тапсырысшыға да жəне мердiгерге де тиесiлi болады. Мердiгердiң жұмысы шығармашылық тұрғыда да болып келедi жəне жобалау жұмыстарының нəтижесiнде тапсырысшының ынтасына сəйкес құжаттама өңделуi еместiгi немесе iздестiру жұмыстарының бiр кезеңiнде болжанған құрылысты жүзеге асыру мүмкiн еместiгi анықталуы мүмкiн. Осындай сипаттағы ақпаратта жобалау немесе iздестiру жұмыстарына мердiгерлiк шартының нəтижесi болып келедi жəне сондықтан мердiгердiң тиiстi шығындары өтелуi тиiс. Тапсырысшы қажеттi шараларды қолдаған күнде (қолданса) жобалау жəне iздестiру шартының нəтижесi ҚР АКсының “Ашылмаған ақпаратты заңсыз пайдаланудан қорғау құқығы” деп аталатын 55тарауының нормаларына сəйкес қорғалуы мүмкiн
Оның ерекшелiктерiн реттеу Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң 32тарауы § 4 нормаларымен жүзеге асырылады, жобалау жəне iздестiру жұмыстарына мердiгерлiк шартына мердiгерлiк шартының жалпы нормалары да қолданылады.Аталған мердiгерлiк түрi де субъектiлiк құрамының өзгешелiгiмен ерекшеленедi, бiрақ бұл заңнамада тiкелей көрсетiлмеген. Бiрақ, əрине, лицензиялау туралы заңнамаға сəйкес жобалау жəне iздестiру жұмыстары лиензияланатын қызметке жатқан соң мердiгер мiндеттi түрде “арнайы” субъект болады. Жобалау жəне iздестiру жұмыстарына мердiгерлiк шарттарын реттейтiн нормалардың мəнiсi бойынша, орындайтын жобалау жəне iздестiру жұмыстарына материалдытехникалық қамтамасыз ету мiндетi көбiнесе мердiгерде болады. Себебi, бiрқатар жағдайларда арнайы жабдықтар, керек жарақтар қолданылуы керек болады, ал олар өз кезегiнде тек мамандарда (мамандандырылған ұйымдарда) ғана болады. Мердiгерлiк шарты туралы нормалардың диспозитивтiлiгi бұл мiндеттi тапсырысшыға жүктеудi де жоққа шығармайды немесе шартты орындау кезiнде тапсырысшы қажеттi қаржыландыруды жүзеге асырып отыруға мiндеттi болады. Жобалау жəне iздестiру жұмыстарына мердiгерлiк шарты көбiнесе тапсырысшы үшiн тəуекелдi болып келедi. Егер заңнама актiлерiнде немесе шартта өзгеше көзделмесе, шарттың кездейсоқ орындалмау қаупi оған жүктеледi.
