Тақырыбы: Ағзалардың қоршаған ортаға бейімделуі

Мақсаты: мекен ортасына байланысты бейімделушілік белгілердің пайда болу механизімінің салыстырмалы сипатта болуы, бейімделушілік-табиғи сұрыпладудың нәтижесі екендігі жайлы қорытынды жасау.

Құрал - жабдықтар: бунақденелілер коллекциясы, құстар мен сүтқоректілердің чучеласы, кабинеттегі бөлме өімдіктері, өсімдіктердің кеппешөптері, әр түрлі ортада мекен ететін жануарлардың суреттері, дәптер, қалам, қарындаш, сызғыш.

Жұмыс барысы:

1. Өсімдіктердің кеппешөптерімен танысу.
2. Әр үлгінің мекен ортасын анықта.
3. Мекен ортасына тән бейімделу белгілерін сипатта.
4. Кестені толтыр.

 

№	Түрдің атауы	Мекен ортасы	Мекен ортасына тән бейімделу белгілері

 

Аталған бейімделушілік белгілер қалай пайда болған және не себепті салыстырмалы сипатта? Қорытынды жаса.

 

5. Кеппешөптерден келесі өсімдіктердің сыртқы құрылысын салыстыр:

а) жануарлар жемейтін: күйдіргіш қалақай, тікенекті долана, сібір балдырғаны.

б) ерте гүлдейтін: мамыр інжугүлі, қаз пияз, чистяк.

 

6. Нәтижесін кестеге жаз.

 

Кесте «Өсімдіктердің ерекшелік белгілері»:

 

Өсімдік атауы	Ерекшелік белгілері

 

Тапсырманы орындауда анықта:

 

А). Құрылысындағы қандай ерекшелік белгілер бірінші топтағы өсімдіктерді жануарлардың жеуінен қорғайды, екінші топтағы өсімдіктерді ерте гүлдеуге бейімдейді.

Б). Құрылысындағы бейімделушілік белгілер қандай факторлармен байланысты екенін анықта.

 

7. Берілген ағзалармен танысып, кестені толтырғаннан кейін, бейімделушілік белгілердің пайда болуына себепші эволюцияның қозғаушы күштердің механизмі жайлы жалпы қорытынды жаса.

 

3. Бейімделушіліктің мысалдарын сипаттарымен сәйкестендір.

1. Ақ аюдың жамылғысының түсі 2. Керіктің(жирафтың) түсі 3. Түкті араның түсі 4. Палочинктің дене пішіні 5. Қанқызы қоңызының түсі 6. Жұлдызқұрттың ашық дақтары 7. Орхидеяның гүлінің құрылысы 8. Бызылдауық шыбынның (мухи-журчалки)сыртқы түрі 9. Гүл дәуітінің пішіні 10. Бомбардир-қоңызының әрекеттері

1. Қорғаныш реңі 2. Маскировка 3. Мимикрия 4. Ескерту реңі(Предупреждающая окраска) 5. Бейімделушішік әрекет

 

Қорытынды: ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________