Студопедия Главная Случайная страница Обратная связь

Разделы: Автомобили Астрономия Биология География Дом и сад Другие языки Другое Информатика История Культура Литература Логика Математика Медицина Металлургия Механика Образование Охрана труда Педагогика Политика Право Психология Религия Риторика Социология Спорт Строительство Технология Туризм Физика Философия Финансы Химия Черчение Экология Экономика Электроника

Саяси және әлеуметтік-экономикалық жағдайы




1867–1868 жылдардағы Қазақстандағы реформалар

Ø Реформаны дайындау

  1. ХІХ ғасырдың 60-жылдарында қазақтардың басқару жүйесін өзгерту үшін құрылған комиссия басшысы: статс-хатшы И.И.Бутков.
  2. XIX ғасырдың 60-жылдарында И.И.Бутков басқарған комиссия ұсынған жоба бойынша қазақ даласын бөлу көзделді: 2 облысқа " Батыс және Шығыс.

v Батыс облыстың орталығы – Торғай өңірі.

v Шығыс облыстың орталығы – Сергиополь немесе Қарқаралы.

  1. А.П.Безактың отставкаға шығуына байланысты оның орнына Орынбор генерал-губернаторы болып Н.А.Крыжановский тағайындалды: 1865 жылы.

v Жаңа губернатор И.И.Бутков комиссиясының пікірлері мен ұсыныстарын қабылдамады.

  1. 1865 жылы Қазақ өлкесін басқару жүйесін өзгерту үшін құрылған «Дала комиссиясын» басқарған Ішкі істер министрлігі кеңесінің мүшесі: Гирс.
  2. Қазақ даласын басқару жөніндегі «Ереженің» жобасын дайындайтын «Дала комиссиясы құрылды: XIX ғасырдың 60 жылдары.

v «Дала комиссиясының» құрамындағылар: Бас штабтан – полковник Ф.К.Гейнс, Орынбор өлкесінен полковник К.К.Гутковский, Батыс Сібір генерал–губрнаторлығынан капитан А.П.Проценко.

  1. 1865 жылы 5 маусымда ІІ Александр патшаның бұйрығымен жүзеге асырылған: Қазақ жерін зерттеу сұрақтарын дайындау.
  2. XIX ғасырдың 60 жылдары әкімшілік басқару жүйесіне өз пікірлерін ұсынған қазақтың ғалымы:Ш.Уәлиханов.
  3. XIX ғасырдың 60 жылдары қазақ өлкесін реформалауға байланысты Ш.Уалиханов айтқан пікір: Халықтың өзін-өзі басқару негізінде қайта құруды талап етті.
  4. ІІ Александр патша «Сырдария мен Жетісу облыстарын басқару туралы уақытша Ережені» бекітті: 1867 жылы 11 шілде.
  5. ІІ Александр патша «Орынбор және Батыс Сібір генерал-губернаторлығындағы Дала облыстарын басқару туралы уақытша Ережені» бекітті: 1868 жылы 21 қазан.
  6. 1867-1868 жылдардағы реформа тұстас келді: Ресейде басыбайлылық құқығының жойылуымен.

 

Ø Реформаның мазмұны, мәні

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша бүкіл қазақ жері әкімшілік жағынан бөлінді: Үш генерал-губернаторлыққа.
  2. 1867-1868 жылдардағы реформаға дейін қазақ даласы бөлінді: екі генерал-губернаторлыққа.
  3. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша құрылған генерал-губернаторлықтар: Түркістан, Орынбор және Батыс Сібір генерал-губернаторлықтары.

I. Орынбор генерал-губернаторлығына қараған облыстар: Орынбор (Орал), Торғай.

II. Батыс Сібір генерал-губернаторлығына кірген облыстар: Ақмола, Семей.

III. Түркістан генерал-губернаторлығына кірген облыстар: Сырдария, Жетісу.

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа негізінде 1872 жылдан бастап Бөкей хандығының жері қараған әкімшілік аймақ: Астрахан губерниясына.
  2. 1867-1868 жылдардағы реформа негізінде Маңғыстау приставтығы 1870 жылдан Кавказ әскери округінің басқаруына, кейіннен енгізілді: Закаспий облысына.
  3. 1867-1868 жылдардағы реформа генерал-губернатордың қолында шоғырланған билік: Әскери және азаматтық билік.
  4. 1867-1868 жылдардағы «Ереженің» басты қағидасы (түйінді жері): Әскери және азаматтық биліктің ажыратылмауы.
  5. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша ҚытайжәнеИран сияқты елдермен дипломатиялық келіссөз жүргізуге рұқсат берілді: Түркістан генерал-губернаторлығына.

v 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша Түркістан генерал-губернаторлығына дипломатиялық келіссөздер жасауға рұқсат етілген елдер: Қытай, Иран.

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша облысты басқарған: Әскери губернатор.

v Сонымен қатар, сол аймақтағы казак әскерінің үкімет тағайындаған (наказной) атаманы болып есептелді.

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша әскери губернатор жанындағы облыстық басқармалар үш бөлімнен тұрды: Шаруашылық, сот істері және жарлықты жүзеге асыру.
  2. 1867-1868 жылдардағы реформа облыстық басқарма істерін қадағалаған: вице-губернатор.
  3. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша облыстар бөлінген әкімшілік буыны: Уезд.
  4. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша Ақмола облысына енген уездер: Көкшетау, Омбы, Петропавл.

v Семей облысы: Баянауыл, Зайсан, Көкпекті, Қарқаралы (кейіннен Павлодар, Өскемен).

v Сырдария облысы: Қазалы, Перовск, Түркістан, Шымкент, Әулиеата, Ташкент, Ходжент, Жизақ.

v Жетісу облысы: Сергиополь, Қапал, Верный, Ыстықкөл, Тоқмақ.

v Торғай облысы: Елек, Қостанай, Ырғыз, Торғай.

v Батыс Қазақстан (Орал): Орал, Атырау, Калмыков, Жем (Темір).

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша уезд бастықтарын тағайындаған: Генерал-губернатор.

v Уезд бастықтарына көмекші екі кісінің біреуі жергілікті халық өкілдерінен алынды.

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша уездер аймақтық принципке негізделіп бөлінген әкімшілік буыны: Болыс.
  2. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша әр болыстың құрамындағы ауылдардың ішіндегі шаңырақ саны: 100-200 шаңырақ.

28. 1867-1868 жылдардағы «Ережеге» сәйкес басқарудың ең төменгі екі сатысындағы болыстар мен ауылнайлар іріктеліп сайланды: Жергілікті ірі ақсүйектерден.

  1. 1867-1868 жылғы «Ереже» бойынша салықтардан босатылып, өмірлік зейнетақымен қамтамасыз етілген: Шыңғыс тұқымдары – сұлтандар.
  2. 1867-1868 жылдардағы әкімшілік реформалар кезінде өкімет билігінен шеттетілген билеуші сұлтандар мен аға сұлтандарға тағайындалды: Өмірлік зейнетақылар.
  3. 1867-1868 жылғы «Ереже» бойынша Қазақстанда отырықшы елді мекендерде басқару билігі ақсақалдар қолына берілген облыс: Сырдария.

v 1867-1868 жылғы «Ереже» бойынша Сырдария облысының отырықшы елді мекендерінің басқару билігі берілді: Ақсақалдарға.

  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша әскери губернаторлар бекіткен ақсақалдар арнайы өкілдер жиындарында сайланды: үш жылға.
  • 1867-1868 жылдардағы реформалар арқылы әскери-сот комиссиялары мен уездік соттар құрылды. Патша үкіметінің отаршылдық саясатын жүргізу құралына айналған, ашық таптық сипаты бар сот мекемелері.
  1. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша Қазақстандағы сот жүйесінің ең төменгі буыны: Билер мен қазылар соты.
  2. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша сот жүйесінің ең төменгі буыны билер мен қазылар сотын бекіткен: Әскери губернатор.
  3. 1867-1868 жылғы «Ережелерге» сәйкес қазылар соты сақталған облыс: Сырдария.
  4. 1867-1868 жылдардағы реформа бойынша Сырдария облысында сақталған сот: Қазылар сот.
  5. 1867-1868 жылғы «Ережелердің» ең басты ауыртпалықтары: Қазақ жері Ресей үкіметінің меншігі болып жарияланды.
  6. 1867-1868 жылдардағы реформаларды өз шығармаларында сыңға алған алдыңғы қатарлы ойшылдар: Абай Құнанбайұлы мен Ыбырай Алтынсарыұлы.

 

ХІХ ғасырдың 60-70 жылдарындағы қазақ халқының







Дата добавления: 2015-09-06; просмотров: 7742. Нарушение авторских прав


Рекомендуемые страницы:


Studopedia.info - Студопедия - 2014-2020 год . (0.004 сек.) русская версия | украинская версия