Ағида: Егер (و) сырттан келсе әрі кәсрадан кейін тұрса, онда ол үнемі (ـيـ) әрпіне ауыстырылады.

Мазий етістігінің мажхулының жіктелуі

دُعِىَ دُعِيَا دُعُوا دُعِيَتْ دُعِيَتَا دُعِيْنَ دُعِيْتَ دُعِيْتُمَا دُعِيْتُمْ دُعِيْتِ دُعِيْتُمَا دُعِيْتُنَّ دُعِيْتُ دُعِيْنَا.

Жіктелудің біреуінде – ғайибийн – үшінші түбір әріп түсірілген. دُعُوا негізінде دُعِوُوا. (و) сырттан келген әрі кәсрадан кейін тұр, сондықтан ол (ـيـ) әрпіне өзгертілген: دُعِيُوا. Эълалы رُمِيُوا эълалымен ұқсас.

Музариъ:

يَدْعُو يَدْعُوَانِ يَدْعُونَ تَدْعُو تَدْعُوَانِ يَدْعُونَ تَدْعُو تَدْعُوَانِ تَدْعُونَ تَدْعِيْنَ تَدْعُوَانِ تَدْعُونَ أَدْعُو نَدْعُو.

Үш жіктелуде екінші түбір әріп түсірілген: ғайибийн, ғайибат, мухатаба. يَدْعُونَ تَدْعُونَ негізінде تَدْعُوُونَ يَدْعُوُونَ. Замма (و) үшін айтуға қиындық тудырады, оның заммасын түсіреміз: تَدْعُوْوْنَ يَدْعُوْوْنَ. Екі (و) арасында қатар келген екі сүкун пайда болды. Бірінші (و) түсірілді: يَدْعُونَ تَدْعُونَ. تَدْعِيْنَ. Ол алғашқыда تَدْعُوِيْنَ болған. Кәсра (و) үшін айтуға қиындық тудырады, кәсра алдын-ала харакаты түсірілген алдыңғы әріпке өткізілді: تَدْعِوْيْنَ. (و) әрпінің харакаты бар, оның алдында кәсра келген, (و) әрпі (ـيـ) әрпіне өзгертілді: تَدْعِييْنَ. Екі (ـيـ) әріптерінің арасында қатар келген екі сүкун пайда болды. Бірінші (ـيـ) түсірілді: تَدْعِيْنَ.

يَدْعُو мажхулы – يُدْعَى. يَدْعُو бұрынғы алғашқы қалпына келтіріледі – يَدْعُوُ. Соңғыдан бұрынғы әріпке фатха қойылады – يَدْعَوُ. Музариъат әрпіне замма қойылады: يُدْعَوُ. (و) төртінші әріп болды, әрі оның алдында замма жоқ - (و) әрпі (ـيـ) әрпіне өзгертіледі: يُدْعَىُ. (ـيـ) әрпінің харакаты бар, оның алдында фатха келген - (ـيـ) әрпін алифке ауыстырамыз: يُدْعَى

يُدْعَى يُدْعَيَانِ يُدْعَوْنَ تُدْعَى تُدْعَيَانِ يُدْعَيْنَ تُدْعَى تُدْعَيَانِ تُدْعَوْنَ تُدْعَيْنَ تُدْعَيَانِ تُدْعَيْنَ أُدْعَى نُدْعَى.

Ағида: Егер (و) төртінші әріп болса, әрі оның адында заммасы жоқ әріп келсе, онда (و) әрпі үнемі (ـيـ) әрпіне ауыстырылады. Мысалы, يُدْعَى.

Ырықсыз етістің үш жіктелуінде: ғайибийн, мухатабийн, мухатабада үшінші түбір әріп түсірілген. Мухатаба етістігі мухатабатпен ұқсас.

Исм фаъил دَاعٍ алғашқыда دَاعِوٌ болған. (و) сыртттан келген, әрі кәсрадан кейін тұр, сондықтан (و) әрпі (ـيـ) әрпіне ауыстырылады ® دَاعِىٌ ® دَاعِيُنْ. Замма (ـيـ) үшін айтуға қиындық тудырады - (ـيـ) әрпінің заммасын түсіреміз ® دَاعِيْنْ. (ـيـ) и нун әріптерінің арасында қатар келген екі сүкун пайда болды - (ـيـ) түсіріледі ® دَاعِنْ ® دَاعٍ:

دَاعٍ دَاعِيَانِ دَاعُونَ دَاعِيَةٌ دَاعِيَتَانِ دَاعِيَاتٌ.

Исм мафъул مَدْعُوٌّнегізінде مَدْعُوْوٌ. Бірінші (و) әрпі екінші (و) әрпіне кірігіп кеткен ® مَدْعُوٌّ:

مَدْعُوٌّ مَدعُوَّانِ مَدْعُوُّونَ مَدْعُوَّةٌ مَدْعُوَّتَانِ مَدْعُوَّاتٌ.

Жахд:

لَم يَدْعُ لَم يَدْعُوَا لَم يَدْعُوا لَم تَدْعُ لَم تَدْعُوَا لَم يَدْعُونَ لَم تَدْعُ لَم تَدْعُوَا لَم تَدْعُوا لَم تَدْعِى لَم تَدْعُوَا لَم تَدْعُونَ لَم أَدْعُ لَم نَدْعُ.

لَم يَدْعُ алғашқыда (музариъ етістігі) يَدْعُوُ болған. Замма (و) үшін айтуға қиындық тудырады, оның заммасы түсірілді: يَدْعُوْ. لَم қосылғаннан кейін, соңғы әлсіз әріп түсірілген: لَم يَدْعُ.

Мажхулы:

لَم يُدْعَ لَم يُدْعَيَا لَم يُدْعَوْا لَم تُدْعَ لَم تُدْعَيَا لَم يُدْعَيْنَ لَم تُدْعَ لَم تُدْعَيَا لَم تُدْعَوْا لَم تُدْعَىْ لَم تُدْعَيَا لَم تُدْعَيْنَ لَم أُدْعَ لَم نُدْعَ.

Нафий барлық жағдайларда музариъ сияқты.

Амр хазир اُدْعُ. تَدْعُو – мухатаб, қосымшасы – нақис. (و) әлсіз әрпін түсіреміз - تَدْعُ. Музариъат әрпін (ت) түсіреміз. Одан кейін сүкунды әріп тұр. Екінші түбір әріптің заммасы бар, сондықтан сөз басына заммалы һамза қосамыз - أُدْعُ:

أُدْعُ أُدْعُوَا أُدْعُوا أُدْعِى أُدْعُوَا أُدْعُونَ.

Нун таъкид хафийфа:

أُدْعُوَنْ أُدْعُنْ أُدْعِنْ

Нун таъкид сакийла:

أُدْعُوَنَّ أُدْعُوَانِّ أُدْعُنَّ أُدْعِنَّ أُدْعُوَانِّ أُدْعُوْنَانِّ

Нахий етістігінің амр ғайиб, маълум және мажхулы жахд сияқты жіктеледі.

Исм заман, исм макан مَدْعًى مَدْعَيَانِ مَدَاعِى. مَدْعً негізінде مَدْعَوٌ. (و) әрпінің харакаты бар, ал оның алдында фатха келген - (و) әрпі алифке ауыстырылған – مَدْعَاْنْ. Алиф пен танвин арасында қатар келген екі сүкун пайда болды – алифті түсіреміз – مَدْعًى.

Исм алат: مِدْعًى مِدْعَيَانِ مَدَاعِى. Эълалы исм заман, исм макан эълалына ұқсас.

Исм тафзил:

أَدْعَى أَدْعَيَانِ أَدْعَيْنَ دُعْيَى دُعْيَيَانِ دُعْيَيَاتٌ.

( أَدْعَوْنَ - ( و ) төртінші әріп, оның алдында замма жоқ – оны (ـيـ) әрпіне ауыстырамыз: أَدْعَيْنَ – ауд. еск.)

Екінші бапта ажваф (ـيـ), нақис (ـيـ), лафиф және мултавий жоқ.