ЙҚЫ БЕЗІНІҢ КИСТАСЫ ЖӘНЕ ЖЫЛАНКӨЗІ

Ұ йқ ы безінің кистасында бездің ө зінде немесе оның айналасындағ ы тіндерде жұ қ а капшық астына сұ йық жиналады. Киста еркектермен ә йелдерде бірдей кездеседі. Кистаның келесі тү рлері бар:

1. Іштей пайда болғ ан бездің жә не оның ө зектерінің ауытқ улары.

2. Жү ре пайда болғ ан кисталар:

а) ретенциялы - шырын ө зектерінің тарылуы, таспен, ісікпен бітелуінде,

б) дегенерациялы - панкреонекроздың, без жарақ атының, ісігінің ә серінен,

в) пролиферациялы - цистаденома, цистаденокарцинома,

г) паразитті кисталар - эхинококк, цистицерк.

Шынайы кистағ а – іштей пайда болғ ан жә не ретенциялы, цистаденомалар жә не цистаденокарциномалар жатады. Бұ ларда кистаның ішкі қ абырғ асы эпителиймен жабылғ ан. Шынайы тү рі барлық ұ йқ ы безі кисталарының 20% қ ұ райды. Олар онша ү лкен болмайды, сондық тан олар кездейсоқ тексерістерде анық талады.

Жалғ ан кисталар ұ йқ ы безі кисталарының 80% қ ұ райды. Олар панкреонекроздан, бездің жарақ атынан соң басталады. Олардың ішкі беті грануляциялы тінмен жабылғ ан, ал іші сұ йық пен жә не некрозданғ ан тінмен толысқ ан. Жалғ ан кисталарда 1-2 литрге дейін серозды, ірің ді, қ ан аралас экссудат болуы мү мкін. Ү лкен киста бауырды жоғ ары, қ арынды тө мен ығ ыстырады, немесе қ арынды жоғ ары, ал кө лденең тоқ ішекті - тө мен ығ ыстырады. Ү лкен кисталардың клиникалық кө ріністері - қ ө рші мү шелерді қ ысудан жө не ығ ыстырудан басталады. Іштің жоғ арғ ы бө лімінің ауыруы, диспепсия, науқ астың жалпы жағ дайының бұ зылуы - ә лсізденуі, жү деп-жадау, ә р уақ ытта дене қ ызуы, іште ісік пайда болуы. Ісік домалақ, сопақ ша, беті тегіс. Канда ферменттердің мө лшері болмашы жоғ арылайды. Рентгенмен тексергенде - ішкі мү шелердің ө з орнынан ығ ысқ андығ ы байқ алады.

Диагнозды УЗИ жә не қ омпьютерлі тексеріс анық тайды.

Ұ йқ ы безінің кистасы – асқ азан немесе ұ лтабар мен киста арасының жыланкө зі операциямен емделеді.

Ұ йқ ы безінің жыланкө зі без ө зегінің сыртқ ы ортамен немесе ішкі мү шемен байланысуы. Жыланкө здің сыртқ ы (теріде ашылатын) жә не ішкі (ішкі қ уыс мү шемен қ атынасты) тү рлері бар. Сыртқ ы жыланкө здер кө бінесе бездің ашық жарақ атынан немесе безге жасалғ ан операциядан кейін байкалады.

Ішкі жыланкө здер - деструктивті панкреонекроздан, кистадан соң басталады.

Толық сыртқ ы жыланкө зде оның сыртқ ы тесігінен 1-1, 5 л. без шырыны ағ ады, ал жартылай тү рінде бірнеше мл. шырын ағ уы мү мкін. Жыланкө здің асқ ынуларына сә йкес одан таза шырын немесе ірің аралас сұ йық ағ ады. Ақ қ ан шырын жыланкө з тесігі айналасының терісін зақ ымдайды (мацерация). Шырынның кө п ағ уы науқ астың жағ дайын бұ зады – нә урызды, майлы, кө мірсулы алмасу ү рдістері бұ зылады, су, электролиттер, қ ышқ ыл - сілті тең дестігі нашарлайды, дене қ ұ рғ айды, адинамия, кейде кома байқ алады.

Жартылай жыланкө здер консервативті тә сілмен емделеді: (нә урызбен бай, кө мірсуларменмен кедей диета, цитостатикалық жә не спазмолитикалық дә рілер).

Теріні кү ту, жыланкө зге енгізілген дренаж арқ ылы оны тазарту, су қ ышқ ылының ә лсіз ерітіндісімен жуу. Толық жыланкө здер операциямен емделеді.