Инвестиция түрлері мен нақты инвестиция құрамы

Заттық қ ұ рамына байланысты инвестицияның келесі тү рлері болады:

- ақ ша қ аражаттары (мақ сатты банктік салымдар, акциялар жә не басқ ада бағ алы қ ағ аздар);

- жылжымалы жә не қ озғ алмалы мү лік (ғ имарат, қ ұ рылыс, қ ұ рылғ ы жә не басқ ада материалдық қ ұ ндылық тар);

- мү ліктік қ ұ қ ық (авторлық қ ұ қ ық, «ноу-хау», тә жірбие жә не басқ а да интеллектуалдық бағ алық тар);

- жерді жә не басқ ада табиғ и ресурстарды қ олдану қ ұ қ ығ ы;

Басқ ада қ ұ ндылық тар.

Инвестицияның ә р-тү рлі тү рлерін жү зеге асыруғ а байланысты келесі тү рлері болады:

- нақ ты инвестициялар (қ ұ ралдарды ұ зақ мерзімге салу – капиталды салымдар);

- қ аржылық инвестициялар (бағ алы қ ағ аздарды сатып алу);

Интеллектуалды инвестициялар (мамандарды курстарда дайындау, тә жірбие, лицензия, «ноу-хау» жә не т.б. беру).

Инвестициялық қ ызметтің субъектілеріне байланысты келесі тү рлері болады:

- азаматтар инвестициясы;

- мемлекеттік емес меншіктегі кә сіпорындар инвестициялары;

- мемлекеттік инвестициялар;

Шет ел инвестициялары (тікелей жә не портфелді).

Инвестициялық қ ызмет объектісі бойынша инвестициялардың келесі тү рлері болады:

- негізгі капиталғ а (жаң а қ ұ рылғ ан, қ айта қ ұ рылғ ан негізгі қ орларғ а жә не т.б.);

- айналым капиталына;

- бағ алы қ ағ аздарғ а;

- мақ сатты ақ шалай салымдар;

- ғ ылыми-техникалық ө нім;

Интеллектуалды қ ұ ндылық тар.

Отандық экономикада капиталдық салым деп аталатын нақ ты инвестициялар, келесі негізгі элементтерден тұ рады:

1. Қ ұ рылыс-монтажды жұ мыстарғ а шығ ындар – ғ имараттар мен қ ұ рылыстар салу, қ ұ рылыс жерін жоспарлау жә не дайындау, игеру бойынша жұ мыстар, технологиялық, оперативтік жә не қ ұ рылғ ылардың басқ ада тү рлерін монтаждау;

2. Ә р-тү рлі машиналарды, механизмдерді, қ ұ рал саймандарды сатып алуғ а шығ ындар;

Капиталдық жұ мыс жә не жобалық -іздестіру жұ мыстарына, салынып жатқ ан кә сіпорынның дирекциясын ұ стауғ а жә не техникалық бақ ылауғ а, кадрларды дайындауғ а жә не қ айта дайындауғ а жә не т.б. шығ ындар.

Капиталдық салымдардың қ ұ рылымының белгілеріне байланысты келесі тү рлерге бө лінеді: салалық, территориялық, технологиялық, ұ дайы ө ндірістік жә не меншік формасы бойынша.

Капиталдық салым жоспары кә сіпорынның даму жоспарының қ ұ рамдық бө лігі болып табылады жә не келесі бө лімдерден тұ рады:

1. Ө ндірістік қ уаттарды жә не объектілерді іске кіргізу бойынша жоспарлы міндеттер;

2. Капиталдық салымдар кө лемі жә не олардың бағ ыттары, қ ұ рылымы;

3. Қ ұ рылыстардың жә не объектілердің титулдық тізімі;

4. Жобалық – іздестіру жұ мыстарының жоспары;

5. Қ ұ рылыс ө ндірісінің жә не оның материалды-техникалық базасының даму жоспары;

Капиталдық салымның тиімділігінің техника – экономикалық дә йектелуі.

Кә сіпорынның ө ндірістік базасын дамытуды инвестициялауды таң дау жә не бағ ыттарын дә йектеу

Экономикалық мағ ынада капитал салымның тікелей қ орытындысы болып негізгі қ орлардың жаң ғ ырту немесе кіргізу табылады, ал соң ғ ысы болып ө ндіріс кө лемінің ө суі табылады.

Тиімділікті алу мен салу арасында нақ ты уақ ыт аралығ ы болуы мү мкін. Оны капитал салымының қ атынасы бойынша кешігу алшақ тығ ы деп атайды.

Атаң бә секлесте қ ызмет ететін кә сіпорындар ү шін, бұ ндай кешігудің ұ зақ тылығ ы ө те маң ызды, жә не ол оның қ ысқ аруына мү дделі. Бұ л инвестициялық жобаны таң дауды дә йектеу кезең інде шешілу керек.

Теорияда да, тә жірбиеде де инвестициялық жобаның дайындаудың нақ ты ә дістемесі бар жә не оны келесі кезең дер бойынша жү зеге асыру: инвестициялық ойдың қ ұ рылуы; инвестициялық жобаның жү зеге асыру жағ дайын талдау; жобаның техника-экономикалық дә йектелуі; жерді сатып алу, жалғ а алу немесе бө лу; келісім шарт қ ұ жатын дайындау; қ ұ рылыс-монтаждық жұ мыстарды жү зеге асыру, іске қ осу жұ мыстарын қ оса; объектіні пайдалану; экономикалық кө рсеткіштердің мониторингі.

1. Инвестициялық ойдың қ ұ рылуы:

- ойдың тууы жә не дә йектелуі;

- техникалық шешімнің инновациялық, патенттік, экологиялық талдауы (техника, ресурс, қ ызмет объектісі);

- қ ажет болса басқ ару органдарымен алдын-ала келісім жасау;