Инновациялық процесс кезеңдерінің жалпы сипаттары

 

Инновациялық процесс – циклдік сипатқ а ие жә не жеке-жеке кезең дерге бө лінген. Бұ ндай ерекшілік инновациялық процестің экономикалық айналымғ а қ атысу ұ зақ тығ ын жә не инновациялық ө німнің ө мірлік цикілімен байланысты. Осығ ан орай инновациялық процесте келесі негізгі кезең дерді немесе сатыларды қ арастыруғ а болады.

1 – кезең. Іргелі зерттеулердің жетістіктерін экономикалық айналымғ а шығ ады

2 – кезең. Қ олданбалы зерттеулер.

3 – кезең. Тә жірибелік конструкторлық жұ мыстар.

4 – кезең. Алғ ашқ ы енгізулер немесе инновацияның жалпы таралуы.

5 – кезең. Кең енгізілу немесе инновацияның жалпы таралуы.

6 – кезең. Технологияны пайдалану.

7 – кезең. Инновацияның ескіруі.

Іргелі зерттеулер жаң а ғ ылыми білімдерді алу ірі заң дылық тарды айқ ындау. Іргелі зерттеулердің міндеті - ә ртү рлі қ ұ былыстар арасындағ ы жаң а байланыстарды ашып зерттеу нысандарының даму заң дылық тарын тану.

Қ олданбалы зерттеулер – алдында ашылғ ан қ ұ былыстар мен процестердің жә не іргелі зерттеулердің нә тижелерін қ олдану жө ніндегі мақ сатты зерттеулер. Қ олданбалы зерттеулер барысында ғ ылыми жаң алық тың техникалық мә селелерін шешу, айқ ындалмағ ан теориялық сұ рақ тарды қ арастыру жә не нақ ты ғ ылыми жаң алық тарды алу болып табылады.

Тә жірибелік-конструкторлық жұ мыстар дегеніміз – қ олданбалы зерттеулердің нә тижелерін жаң а техника, материал жә не технологияны алу, оны жетілдіру ү шін жасалады. Техникалық конструкторлық жұ мыстар ғ ылыми зерттеулердің ақ ырғ ы кезең і. Яғ ни, онда лабороториялық жә не эксперименттік жағ дайлардан ө ндірістік процеске кө шу жү зеге асырады.

Тә жірибелік-конструкторлық жұ мыстар кезінде: бірінші – инженерлік объект немесе техникалық жү йенің белгілі бір конструкциясы жасалады.

Екінші: жаң а объектінің идеясы мен ә ртү рлі нұ сқ аулары жасалады.

Ү шінші: технологиялық процестер жасалады. Яғ ни, физикалық, химиялық, технологиялық жә не басқ а да процестерді ең бек процестермен біріктіреді. Тә жерибелік конструкторлық жұ мыстардың мақ саты – жаң а ө німнің ү лгісін жасау жә не оны ө ндіріске немесе тұ тынушығ а беру ү шін тиісті сараптамаларды жү ргізу болып табылады. Бұ л кезең де негізгі теориялық зерттеулердің нә тижелері нақ ты тексеріліп, тиісті техникалық қ ұ жаттама жасалып, жаң а ө нім қ ұ растырып, сараптамадан ө теді.

Тө ртінші: жаң а инновациялық ө німнің ө неркә сіптік ө ндіру процесі қ алғ ан кезең дері ө зіне біріктіреді. Оның ішінде алғ ашқ ы енгізілу процесі, ө німнің ғ ылыми жә не ө ндірістік енгізілуін қ амтамасыз етеді. Бұ л кезең де тә жірибелік жә не эксперименталдық жұ мыстар жалғ асады. Бірақ, олардың ауқ ымы ө сіп, пайдалану дең гейі нақ ты дең гейлерге жақ ындайды.

Бесінші: ө неркә сіптік ө ндіріске енгізілу процесінің келесі кезең і нақ ты ө неркә сіптік ө ндіріспен жаң а ө німді шығ ару жә не оны тұ тынушыларғ а сатумен жалғ асады. Яғ ни, алынғ ан ғ ылыми нә тижелер материалдық кү йге иеніп, зерттеулер ө зінің логикалық қ орытындысын қ абылдайды.

Алтыншы: технологияны пайдалану кезең і – алынғ ан ғ ылыми нә тижелерді тиісті қ ұ жаттық безендіру арқ ылы басқ а да ө ндірушілерге ноу – хау тү рінде сатумен сипатталады.

Соң ғ ы инновациялардың ескеруіне байланысты кезең инновациялардың экономикалық айналымнан шығ уымен байланысты. Бұ л кезең инновацияларды жалғ астырудың қ ажеттілігін қ амтамасыз етсе де, кейбір инновациялардың жойылуына алып келеді. Инновациялардың жойылуы олардың мү лдем тоқ талуы емес, олардың қ арапайым ө німдер қ атарына ауысуын кө рсетеді. Аталғ ан инновациялық процестің ө мірлік циклі шартты, обстрактілі схема болғ анымен, оның практикалық интерплитациясы жә не созылу уақ ыты жү зеге асырылатын инновациялық процестерінің жеке ерекшіліктеріне байланысты болады. Бірақ та инновациялық процестің ө мірлік цикліне байланысты қ аржылық шығ ындар ара-қ атынасы белгілі бір заң дылық қ а тә уелді. Шығ ындардың кө лемі кезең нен кезең ге ө ткен сайын келесі тә уелділік бойынша ө згереді:

 

Ірг.зерт. → Қ олд. Ғ З → Тә ж.-констр.жұ м. → Технол.пайд. жә не енгізу

2⁰ → 2² → 2⁴ → 2⁸