Нім шығаруды өсіру ақауға немесе өнім сапасының төмендеуне әкеледі

Кесімді ең бек ақ ының келсі жү йелері бар:

- тік кесімді (қ арапайым кесімді) бір ө нім данасының бағ асы бойынша ең бек ақ ы тө ленеді;

- кесімді-сыйақ ылы тік кесімді бағ асына сапалық кө рсеткіштері ү шін сыйақ ымен толық тырылады;

- жанама-кесімді ең бек ақ ы кесімші-жұ мыскер атқ аратын, ең бек қ орытындысына тікелей байланыста болады;

- аккорты-кесімді бағ а жұ мыс кө леміне бекітіледі;

Кесімді-прогрессивті жұ мыскер ең бегі тік кесімді бағ а бойынша жоспарды орындау шегінде тө ленеді, ал жоспардан астам орындаса кө терме бағ а бойынша тө ленеді.

Мерзімдік ең бек ақ ының екі жү йесі бар:

- қ арапайым мерзімдік - ең бек ақ ы жұ мыс істеген уақ ытына байланысты болады;

Мерзімді-сыйақ ылы – уақ ыт санының тө леміне сапалық кө рсеткіштерге қ ол жеткізгені ү шін сыйақ ы қ осылады.

Бастық тар, мамандар жә не техникалық орындаушылар ү шін лауазымдық айлық жү йесі қ олданылады. Лауазымдық айлық дегеніміз - лауазымына байланысты ең бек ақ ының абсолютті мө лшері. Ол минималды жә не максималды мағ ынаның анық талғ ан диапазонын кө рсетуі мү мкін.

в) дамығ ан елдерде ең бекті ынталандыру.

Ең бек ақ ыны мемлекеттік реттеудің жү йесі болып минималды ең бек ақ ы табылады. Мысалы, Францияда, тұ тыну бағ асының ұ лттық индексі, алдындағ ы минималды ең бек ақ ының дең гейі бекітілгендегі индекспен салыстырғ анда 2% дең гейіне жетсе онда минималды сағ аттық тө лем автоматты тү рде ө седі.

Ә детте, батыс елдерінде жалақ ы жұ мыскердің мамандық дең гейіне жә не жекеше ең бек қ орытындыларымен байланысты ауыспалы бө лігіне байланысты екі бө лікке бө лінеді:

Тұ рақ ты, кепілденген, ол жұ мысшылардың біліктілік дең гейіне байланысты болады.

Айнымалы, ең бектің жеке нә тижелеріне байланысты болады.

Дамығ ан елдерде ең бекті ынталандыру жү йесінде тө лем ведомосттерінде тура кө рсетілмейтін, бірақ табыс мө лшеріне ә сер ететін ә ртү рлі жанама тө лемдер мен жең ілдіктер ерекше орын алады.

Олар ү ш топқ а бө лінеді.

1. Қ аржылық қ атысудың ә р-тү рлі формалары - кә сіпорынның табыстарында, акцияларын сатып алуда жә не кейінге қ алдырылғ ан тө лемдер тү рінде кө рсетіледі. Тө лемдер жыл аяғ ында, немесе одан да кө п уақ ыт ө ткен соң тө ленеді. Олар толығ ымен немесе ішінара салық тө леуден, сонымен қ атар ә ртү рлі ә леуметтік қ амсыздандыру қ орларына тө лемдерден босатылады.

2. Жеке жә не ұ жымдық негізде жұ мысшыларғ а тура ұ сынылатын тө лемдер мен жең ілдіктер. Оларғ а қ ызметтік пә тер, автокө лік беру, уақ ытша немесе тұ рақ ты ең бек қ абілеттілігін жоғ алтуы бойынша тө лем ақ ылар жатады.

3. Ұ зақ мерзімдік сипаттағ ы материалдық ынталандырулар - персоналдық есеп шоттарындағ ы жинақ тарын қ аржыландыру, зейнетақ ысына қ осымша тө лем беру, ө мірін сақ тандыру, уақ ытша немесе тұ рақ ты ең бек қ абілеттілігін жоғ алтуы бойынша тө лем ақ ылар тө леу жә не т. б.

Бұ ндай жү йе келесі талаптарды қ анағ аттандыру керек:

- бастысы пайдада кө рініс табатын, жігерлікке емес, қ орытындығ а тө леу керек;

- тө лем, менеджер бә секелес фирмағ а кетіп қ алмайтындай болу керек. Ол ү шін оғ ан есептелген тө лем ақ ылар, егер ол осы компанияда жұ мыс істейтін болса, бонус ретінде болашақ қ а қ алдырылады;