Жылдамдық,үдеу

Жылдамдық;– уақыт мезетіндегі қозғалыстың шапшандығын білдіретін векторлық шама.

Орташа жылдамдық векторы ∆rˉ радиус-векторының ∆t уақыт интервалына қатынасын айтады:

 

(1.3)

Орташа жылдамдықтың бағыты радиус – вектордың бағытымен бағыттас. Жылдамдықтың өлшем бірлігі: м\с.

Лездік жылдамдық деп берілген нүктедегі радиус – вектордың уақыт бойынша бірінші туындысын айтады:

Лездік жылдамдық траектория бағыты жанама бағытталған. Лездік жылдамдықтың модулі (скаляр шама) жолдың уақыт бойынша бірінші туындысы болып табылады:

Үдеу – жылдамдықтың модулі және бағыты бойынша өзгеру шапшандығын сипаттайтын векторлық шама.

Орташа үдеу деп – жылдамдықтың өзгеруінің уақыт интервалына қатынасын білдіретін векторлық шаманы айтады:

(1.4)

Лездік үдеу деп – қарастырылып отырған нүктенің қозғалыс жылдамдығының уақыт бойынша бірінші туындысын, радиус-вектордың уақыт бойынша екінші туындысын айтады:

Үдеудің өлшем бірлігі – м\с

Қисық сызықты қозғалыс кезінде үдеудің бағыты жылдамдықтың бағытымен сәйкес келмейді, ал түзу сызықты қозғалыс кезінде олар бағыттас.

Егер үдеу жылдамдықтың модулінің өзгерісін сипаттаса және траекторияға жанама бағытталса, онда мұндай үдеуді тангенсиал үдеу деп атаймыз:

Егер үдеу траектория қисықтығының центріне нормаль бағытталған және жылдамдықтың бағытының өзгеру шапшандығын сипаттаса, онда мұндай үдеуді нормаль немесе центрге тартқыш үдеу деп атайды:

ал толық үдеу:

 

v

Түзу сызықты қозғалыс кинематикасы.

Егер жылдамдық бағыты бойынша да шамасы бойынша да өзгермесе, яғни , болса, қозғалыс бірқалыпты түзу сызықты қозғалыс деп аталады.

Егер жылдамдық шамасы бойынша ғана өзгерсе және болса, қозғалыс бірқалыпты үдемелі қозғалыс деп аталады.

Онда лездік жылдамдық:

(1.5)

Жол теңдеуі: ; (1.6)

 

Қозғалыс графиктері:

 

 

S

а>0

а<0

t

V

а>0

t

а<0

Үдеу жылдамдықпен бағыттас болса «оң», ал қарама-қарсы болса «теріс» делінеді.