Формалы колониялар.

Бақылаусұрақтар

1. Бактериялардың инволюциялық формаларын қалай

анықтайды?

2. Бактерияларда диссоциация құбылысын қалай байқалады?

3. S жəне R формалы колониялар.

Сабақтың мазмұны

Сыртқа орта жағдайларынан микробтар өзгерісі тұрақсыз,

уақытша сипатты өтіп, ол өзгерістер тұқымға беріліп, бекіп қалуы

мүмкін. Бұндай өзгерістерді эксперименттік жолмен белгілі бір

бағытта əсер ету арқылы алуға болады.

Уақытша немесе тұрақты жаңа қасиеттер микробтардың;

морфологиялық, культуралдық, биохимиялық, антигендік,

вируленттік жəне басқа да қасиеттерін өзгерткенде пайда болады.

мəселен, споралы микробтардың температура жағдайын өзгерте

отырып өсіргенде, споратүзетін қабілетінен айрылған формаларын

алуға болады. құрамындағы химиялық ингридиенттердің;

концентрациясын жоғарылату жолымен (ас тұзы, литий тұзы)

ассимилияция жағдайына əсер ете отырып, морфологиясы ғажайып

болып өзгерген микробтардың инволюциялық деп аталатын

формаларын алуға болады.

Бактериялардың бастапқа таза культурасы бір – бірімен екі

немесе үш айырмашылығы бар варианттарға ыдырауымен

айқындалған, бактерияларда диссоцацияның пайда болуы

микробиолгия практикасында кеңінен кездеседі. Сырт қарағанда

диссоциация құбылысы колонияның екі типінің түзілуімен

байқалады. Бір колониялар дөңгелек, шеттері тегіс, жылтырауық;,

мөлдір болып келеді. Басқалары өте ірі, тұрпайы, ойлы – қырлы,

шеттері тегіс емес, мөлдір емес, күңгірт болып келеді.

Колониялардың біоінші типі кең тараған ағылшын

терминологиясымен S – форма (smooth – тегіс, жылтырауық деген

сөзден алынған), ал екінші типі R - форма (rough – ойлы – қырлы)