Глоссарий. . 1. Минералдық бұйымдардың түрлері, өнімдері, ағаш шикізаттарын алу; оларды құрылыста қолдану.

Термин	Пояснение
Теплоизоляция	Құрылыс материалдарына төменгі жылуөткізгіштік қасиетін беру
Жылылықты өткізбейтін
Heat insulation
Теплопроводность	Материалдардың бір беттен екінші бетке жылу өткізу қасиеті
Жылу өткізгіштік
Heat conductivity
Сжимаемость	Материалдың белгілі қысым әсерінен қалыңдығын өзгерту қабылеті
Сығылғыштық
Compressibility
Огнестойкость	Материалдың белгілі уақыт ішінде өрт әсеріне қарсыласу қабылеті
Отқа төзімділік, өртенбейтіндік
Fire resistance
Минеральная вата	Жылдам балқитын тау жыныстары (мергельдер, доломиттер, т.б.), металлургиялық, отындық қождар мен олардың араласпалары негізіндегі балқымалардан алынған диаметрі 5-15 мкм жіңішке шыны тәріздес талшықтардан тұратын формасы белгісіз талшықты материал
Минерал мақта
Mineral wool
Акустические материалы	Дыбыс энергиясын сіңіру және ауада немесе қоршау материалында пайда болған дыбыс қуатын езінің бойында азайту қабілеті бар материалдар
Акустикалық материалдар
Аcoustical materials

4. СӨЖ-ге тапсырма

1. Минералдық бұйымдардың түрлері, өнімдері, ағаш шикізаттарын алу; оларды құрылыста қолдану.

2. Өнеркәсіптік жылуизоляциялық жабдықтар мен құбырлар.

3. Дыбысжұтқыш және дыбысизоляциялық материалдар.

 

 

5. ОСӨЖ-ге тапсырма

1. Жылуизоляциялық және акустикалық құрылыс матералдары: құрылым ерекшеліктері, классификациялары.

2. Зертханалық жұмысты қорғау

3. Бақылау сұрақтарына жауап беру

 

 

6. Әдебиеттер мен оқу-әдістемелік материалдар тізімі

Негізгі әдебиет:

1. Сатеков Б.С. Табиғи және жасанды құрылыс материалдары мен бұйымдары. – Тараз, 2007. – 1-2 бөлім

2. Садуақасов М., Батырбаев Ғ. Құрылыс материалдары. Оқу құралы. – Алматы: ҚазҰТУ, 2007. – 259 бет.

3. Үдербаев С.С. Құрылыс материалдары; қасиеттері және өндірілуі. Оқу құралы. Қызылорда, «Тұмар», 2007.

ж. – 208 б.

 

Қосымша әдебиет:

1. Бисенов Қ.А., Нарманова Р.Ә., Үдербаев С.С. Құрылыс материалдары мен бұйымдары: Оқу құралы. –

Алматы: «Издат Маркет», 2007. – 224 бет

2. Микульский В.Г. Строительные материалы (материаловедение и технология), уч. пос.– М.: ИАСВ, 2004.

3. Темірқұлов Т.Т., Қуатбаев Қ.Қ. Әрлеу, жылу мен су оқшаулайтын материалдар технологиясының негізі. Оқу құралы. – Шымкент, 1997. – 152 б.

 

 

ҚАЗАҚ БАС СӘУЛЕТ-ҚҰРЫЛЫС АКАДЕМИЯСЫ

Белсенді үлестірілетін материал

 

Құрылыс материалдары -1	Құрылыс технологиялары, инфрақұрылым және менеджмент факультеті
3 кредит	2 - семестр, 2013-2014 оқу жылы
ЛЕКЦИЯ № 15. Өңдеулік материалдар	Ассоциацияланған профессор, т.ғ.к. Ибраимбаева Гульназ Баккыдыровна

1. Сабақтың қысқаша мазмұны

 

Өңдеулік материалдарға қойылатын негізгі талаптар: қоршаған орта әсерінен қорғау; сәулеттілік беру; ерекше санитарлық- гигиеналық жағдай туғызу, шаңдануды, ластануды, ылғалдануды тежеу, шудан қорғау және т.с.с, коррозия, аяз әсерлерінен тозған, механикалық және химиялық ақаулары бар, радиациядан, үйкелуден және т.б. әсерлерген беттердің қайта қалпына келтіріле алуы.

Өңдеулік материалдардың 350-ден астам түрі бар, олар негізінен келесі белгілермен сиптатталады: технологиялық, негізгі шикізат түрі бойынша; сәулеттік - құрылыстық, конструкцияда қолданылу бойынша.

Технологиялық топтама бойынша өңдеулік материалдар мен бұйымдардың түрлері: бояулар, табиғи және жасанды тастар, керамика, әйнек, металл, орман материалдары, полимерлер және т.б.

Сәулеттік – құрылыстық топтама бойынша түрлері: ішкі өңдеу, сыртқы өңдеу жұмыстары үшін, едендік және арнайы мақсаттарға арналған.

Боялатын немесе лакталатын бетке сұйық күйде жұқа қабатпен жағылатын және кепкеннен кейін боялған бетпен тығыз жабысып, біртұтас қабат құрайтын құрамды лак-бояу (сыр) материалдары деп айтады. Сырлайтын материалдар негізгі екі компоненттен – кұрғақ және байланыстырғыш (тұтқыр) заттан тұрады. Құрғақ заттың құрамына пигмент пен ұнтақ толықтырғыш жатады, ал байланыстырғыш зат ретінде әртүрлі тұтқыр заттар және еріткіштер қолданылады. Байланыстырғыш заттың тегіне байланысты сырлайтын материалдар — майлы, эмальді, полимерлі, әкті, желімді болып бөлінеді. Сыр материалдарының негізгі қасиеттері: ыңғайлы жағылғыштығы, беріктігі, тұтқырлығы, боятыштығы. Материал бетін бояудың негізгі операциялары: грунттау, сылақ жағу, бояу жағу. Өсімдік майынын жасалатын олифа негізінде майлы бояу түрлері дайындалады

 

2. Бақылау сұрақтары

А) жазбаша бақылау үшін

1. Өңдеулік материалдардың классификациясы, оларға қойылатын талаптар.

2. Тағайындалуы бойынша бояулық материалдар классификациясы, оларды пайдалану жағдайлары.

3. Құрылыстық бояғыш құрамдардағы негізгі пигменттер.

4. Майлы бояулардың құрамы, қасиеттерінің ерекшеліктері.

5. Полимерлік бояулық құрамдар. Лактар. Эмальдар. Олардың қасиеттері мен қолданылуы.

6. Керамика, әйнек, металл, ағаш материалдарынан және табиғи және жасанды тастардан дайындалатын

заманауи өңдеулік материалдардың түрлері

 

Б) компьютерлік тестілеу үшін

1. Лак-бояу бетінің негізін және қабыршағын жасау үшін қолданылады:

$$ байланыстырғыштар

$ толықтырғыштар

$ еріткіштер

$ пигменттер

 

2. Лак – ол:

$$ ұшпа еріткіштегі шайыр қоспасы

$ су мен олифадан тұратын суспензия

$ сиккатив, органикалық бояу және олифа қоспасы

$ бензин ерітіндісіндегі олифа ерітіндісі

 

3. Эмаль бояуының құрамы:

$$ пигмент + лак

$ пигмент + олифа

$ пигмент + эпоксид шайыры

$ пигмент + сұйық шыны

 

 

4. Материал бетін бояудың негізгі операциялары:

$$ грунттау, сылақ жағу, бояу жағу

$ бетін тазарту, бояу

$ сылақ жағу, бояу

$ түрпілі материалмен қырнау, бояу

 

5. Лак пен эмальдың кемшіліктері:

$$ уыттылық, отқа қауіптілік

$ қымбат

$ қабаттың төменгі беріктігі

$ ұзаққа төзімділігі төмен

 

6. Табиғи минералдық пигменттер:

$$ охра, мумия, сурик

$ ақ сыр, көкшіл бояу, мырыш көгі

$ сары пигмент, жасанды киноварь, хром тотығы

$ алюминий ұлпасы, литопон, маляр күйесі