1. Антихолиэстеразалы препараттар.Холинэстеразалық сынама.Холинэстеразаның белсенділігін тө мендету қ абілетті бар кө птеген химиялық қ осылыстар белгілі.Осындай қ асиеттке ие қ осылысқ а пестицидтердің тобынан ФОС жә не карбомин қ ышқ ылының туындылары жатады.Олардың ә сер ету механизмі адам ағ засы мен жануарлардың барлық органдары мен тіндеріндегі ХЭ ферментінің каталитикалық функциясын бұ зады, ОЖЖ зақ ымдайды, сондық тан фосфорорганикалық пестицидтер жә не карбаматтар жү йкенің немесе синаптикалы улар болып табылады.Олардың ацетилхолинэстераза ферментінің белсенділігін тө мендететін қ абілетін аналитикалық мақ сатта қ олдануғ а болады. Холинэстеразалық сынама ацетилхолинэстераза ферментінің белсенділігін тө мендететін кө птеген органикалық ухимикаттарды жалпы анық тау тә сілі.Ацетилхолин ацетилхолинэстераза ә серінен сірке қ ышқ ылына дейін ыдырайды, соның ә серінен ацетилхолин жә не ацетилхолинэстераза қ оспасының pH–ы ө згереді.Бұ л ө згерісті бромтимол кө гінің ерітіндісімен немесе басқ а да индикаторлардың кө мегімен байқ ауғ а болады.Ортаның pH–ы ө згергенде (бейтарап ортадан қ ышқ ылды ортағ а дейін) бромтимол кө гінің кө к тү сі сары тү ске дейін ауысады. Ацетилхолин жә не бромтимол кө гінің қ оспасына ацетилхолинэстеразаны жә не оның белсенділігін тө мендететін фосфорорганикалық пестицидті қ осқ анда, ацетилхолин ацетилхолинэстераза ә серінен ыдырамайды жә не индикатордың тү сі ө згермейді. Холинэстеразалық сынамны жү ргізу кезінде қ оспағ а реттеуші зат ретінде ацетилхолинэстеразаның орнына, оның кө зі болып табылатын қ ан плазмасын немесе жылқ ы сарысуын қ олдануғ а болады.
2. Пестицидтерді анық тау ү шін химиялық тү сті реакциялар, холинэстеразалық сынама, хроматографиялық ә дістер қ олданылады.ХТТ–дың объектілері ө лік ағ залары мен биологиялық сұ йық тық тар ғ ана емес, сонымен қ атар ұ нтақ, ерітінді, эмульсия жә нет.б. тү ріндегі ухимикаттарың тү рлері де бола алады. Объектіні талдауғ а кіріспес бұ рын ухимикаттық қ андай химиялық қ осылыс тобына жататындығ ын анық тап алу қ ажет.Зертелетін затта фосфордың органикалық қ осылыстарын анық тау ү шін холинэстеразалық сынама жә не заттағ ы фосфордың қ алдығ ын тексереді.Зерттелетін заттағ ы фосфорды анық тау ү шін минерализациялайды.Минерализаттағ ы фосфордың қ осылыстарын сә йкес реакциялармен анық тайды.
3. Пестицидтарді талдауда хроматографиялық тә сіл (ЖҚ Х жә не ГХ) немесе ИХМ қ олданылады. ЖҚ Х бойынша коммерциялық препараттардағ ы, сусындардағ ы, азық тү ліктердегі, биологиялық сұ йық тық тардағ ы (асқ азан да, зә рдегі) жә не тіндердегі пестицидтердің скринингін жә не идентификациясын анық тайды.Қ ан ү лгісіндегі, қ оршағ ан ортада объектілердегі пестицидтер қ алдығ ының мө лшерін анық тауда сезімталдығ ы жоғ ары ГХ қ олданылады.Пестицид молекуласындағ ы фосфор, кө міртегі, мышьяк немесе сурьма атомдарының мө лшерін селективті газхроматографиялық детектордың кө мегімен анық тайды (АФД, ЭЗД, жалынды-фотометриялық — ПФД), сонымен қ атар газхроматографиялық жү йе бойынша бір мезгілде ә ртү рлі берілген детектордың немесе қ азіргі заманғ ы ә ртү рлі полярлы хроматографиялық бағ аналардан келетінсигналдар бойынша да анық тауғ а болады.Термолабильді суда еритін заттарды анық тауда селективті детекторланғ ан ЖЭСХ қ олданылады.Соң ғ ы жылдары ИХМ қ олоданып пестицидтердің скриниг талдау ә дісі жасалуда.ИХМ ішінен пестицидтерді анық тауда гетерогенді қ аттыфазалы иммуноферментті анализ, ЕП5А технологиялары ү здік.Поляризациялы флюоросцентті иммунды анализ ә дісі пестицидтерді анық тауда тиімді қ олданылады.
