Тақырып. Экономикалық талдаудағы икемділік

 

Мысал 1. Бір текті өнім шығаратын кәсіпорындар тобы бойынша өнімінің өзіндік құн бірліктері у-тің факторлардан тәуелділігі кестеде көрсетілген.

 

Фактор - белгі	Қос регрессия теңдеуі	Фактордың орта мәні
Бірлік өнімінің еңбектілігі, адам/сағ х1
1 т энерготасушының көтерме бағасы ақша бірлігі х2
Өндіріс көлемі ақша бірлігі х3

 

Икемділік коэффициенттер арқылы әрбір фактордың нәтижеге ықпалын анықтаңыз.

 

Шешуі. түзу теңдеу үшін икемділік коэффициенті тең болады:

 

парабола теңдеу үшін икемділік коэффициенті болады

тең бүйірлі гипербола үшін икемділік коэффициент болады.

 

Біртекті кәсіпорындар өнімнің өзіндік құнын шығару үшін энергия ресурстары маңызды болады, себебі оның 1% өзгерісі өзіндік құнын 0,68 % өсуіне, ал еңбек өнімділігі өзгерісі 0,59% өсуіне алып келеді. Өзіндік құнның төмендеуіне өнімді шығару 1% өсуіне әсер етеді, ол 0,97% төмендейді.

 

Мысал2. Тұрғындардың орташа кірісі жөнінде = 433,5; бір жұмысшының жалақысы =254,9; жұмыссыздықтың жасы жөнінде деректемелер бар. Берілген деректемелер арасындағы көрсеткіштердің өзара тәуелділігі деп көрсетілген. Жиынтық икемділік коэффициенттердің дербес және орта мәндерін есептеңіз.

 

Шешуі. Икемділік дербес коэффиценттердің мәндері мына формуламен анықталады:

 

Жиынтық икемділік коэффициенттердің орташа мәндері мына формулалармен анықталады:

%

%

Орташа жалақының 1% өскен сайын орташа жандық кіріс 1,16 % өседі, жұмыссыздықтың орташа жасы 1% өскен сайын орташа жандық кіріс 0,93% кемиді. Осыдан, орташа жалақы әсері орташа жандық кіріске, жұмыссыздық орташа жасқа қарағанда үлкен болады.