Шикізаттағы экстрактивті заттарды анықтау

Гравиметрия.

1 мм саңылауы бар елеуіштен еленген 1г ұсақталған шикізатты (дәл салмағы) 200-250 мл сйымдылықтағы конусты колбаға салады, 50 мл ДӨШ -на НТҚ көрсетілген еріткішті қосады. Колбаны тығынмен жабады, өлшейді ( 0,01г ауытқумен), және 1 сағатқа қалдырып қояды. Кейін колбаны кері суытқышпен жалғайды, 2 сағат бойы жай ғана қыздыра отырып қайнатады. Суытқан соң колбаны сол тығынмен тығындайды, өлшейді, салмағының кемуін сол еріткішпен толықтырады. Колбадағы сұйықты сілкіп араластырады және сиыйымдылығы 150-200 мл құрғақ колбаға құрғақ қағаз арқылы фильтрлейді. 25 мл фильтратты алдын ала 100-105 ⁰ С температурада тұрақты массаға дейін құрғатылған дәл өлшенген шеңбері 7-9 мм фарфорлы табақшаға пипеткамен салады да су моншасында құрғақ болғанша булайды. Табақшаны ішіндегі қалдығымен 100-105 ⁰ С температурада тұрақты массаға дейін кептіреді, кейін 30 мин түбінде сусыз кальций хлориді бар эксикаторда суытады, да дереу өлшейді.

Абсалютты құрғақ шикізатқа қайта есептегенде экстрактивті заттардың құрамын Х, пайызбен формула арқылы есептеп шығарады:

 

 

Х ₂ =

m – құрғақ қалдықтың салмағы, граммен

m₁ - шикізаттың салмағы, граммен,

–шикізатты кептіргендегі салмақ жоғалуы, %

11. Оқушылардың өз бетінше атқаратын жұмысы:35 мин

Берілген ДӨШ талдаңдар, нәтижесін кестеде көрсетіңдер

Көрсеткіштері	НҚ бойынша жіберіледі	Талдау барысында анықталды	Анықтау тәсілі
Ылғалдылығы
Жалпы күлі
2 мм қалың сабақтары
Жапырақтары мен жемістері
Қоңыр тартқан, қарайған жапырақтары
Органикалық қоспалар
Минералды қоспалар

 

12. Жаңа тақырыпты бекіту. 5 мин

Экстрактивті заттар дегеніміз не?

Гравиметрияны жүргізу әдісі?

ДӨШ сандық көрсеткіштерін атаңыз

ДӨШ сапасын анықтау әдістері

13. Сабақты қорытындылау. 3 мин

Алған білімдерін қорытындылау, бағалау.

14. Үйге тапсырма беру. 2 мин

Н. 37-39 б.

Қ. 432-456 б.

 

13-ші сабақ;

1. Сабақтың тақырыбы: Дәрілік өсімдік шикізаттарын микроскопиялық талдау. Дәрілік өсімдік шикізаттарын микроскоптау техникасы:

2. Сағат саны: 90 мин

3. Сабақ түрі: тәжірибелік

4. Сабақтың мақсаты:

• оқыту: дәрілік өсімдік шикізаттарының өзі екендігін және сапасын анықтау бойынша біліктілігі мен дағдысын қалыптастыру;

• тәрбиелік: өз мамандығына, ісіне жауапкершілікке, сүйіспеншілікке тәрбиелеу;
• дамыту: пәнаралық байланысты дамыту, өз бетінше жұмыс істеуге, ой-пікірін ашық айтуға дағдыландыру.

5. Оқыту әдісі:жағдайлық есептер шығару, тест бақылау

6. Материалды-техникалық жабдықталуы:

а) техникалық құралдар:ноутбук, проектор

ә) көрнекі және дидактикалық құралдар: шикізаттар, гербарийлер, микроскоптар, реактивтер.

б) оқыту орны: 512 бөлме.

7. Әдебиеттер:

Негізгі (Н)

1. Фармакогнозия. Махатов Б.К., Патсаев А.К., Орынбасарова К.К., Кадишаева Ж.А. 2011

2.Фармакогнозия. Сокольский И.Н., Самылина И.А., Беспалова Н.В. – М.: медицина, 2003

3Фармакогнозия. Рабочая тетрадь к практическим занятиям: учебное пособие/ под ред. И.А. Самылиной-М., 2010. -200с

Қосымш (Қ)

4.Қазақстанның дәрілік өсімдіктері және оның қолданылуы. Көкенов М.К., Әдекенов С.М., Алматы, «Ғылым», 1998

5. Определение ресурсов, заготовка, сушка и стандартизация лекарственного сырья. Бимурзаев А.А. – Астана, 2009

6.Фармакогнозия. Тестовые задания и ситуационные задачи: учебное пособие /под ред. И.А. Самылиной. –М., 2010. - 164с

8. Ұйымдастыру кезеңі:5 мин

• Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
• Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
• Сабақтың мақсатымен, міндетімен таныстыру.

9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру. 15 мин

Ботаника курсынан қайталау

1. Жасуша дегеніміз не?

2. Жасушаның құрылысы

3. Микроскоптың құрылысы

4. Микроскоппен жұмыс жасау техникасы

5. Өсімдіктердің анатомиялық құрылысы

10. Жаңа сабақты түсіндіру: 25 мин