Qoy onlar müəyyən vaxtadək öz nadanlıqlarında qalsınlar”.

 

Qoy onlar bir müddət öz cahillikləri burulğanında qalıb elə fikirləşsinlər ki, təkcə özləri düz yoldadırlar. Onlar bu vəziyyətdə çox qalmayacaqlar, çünki çox yaxın vaxtda cəza onları yaxala­yacaq. Onlara nə təbliğat kömək etməyəcək, nə də nəsihətlər fayda verməyəcək. Axı onlar, tamamilə əsassız olaraq özlərini haqlı saydıqları və başqalarının da təkcə onların baxışlarına uymalarını istədikləri halda, insanlara necə kömək edə bilərlər?!

 

ﯩ ﯪ ﯫ ﯬ ﯭ ﯮ ﯯ ﯰ ﯱ ﯲ ﯳ ﯴﯵ ﯶ ﯷ ﯸ ﯹ;

(23. 55) “Doğrudanmı onlar elə düşünürlər ki, Biz onlara var-dövlət və oğullarla kömək etməklə;

(23. 56) “onlara nemət verməyə tələsirik? Qətiyyən yox! Lakin onlar fərqinə varmırlar!”

Doğrudanmı onlar elə zənn edirlər ki, onlara əta edilmiş var-dövlət və onların törətdikləri övladları əməlisaleh və xoşbəxt insanlar olmalarının dəlilləridir və onlar həm bu dünyada, həm də öldükdən sonra mütləq uğur qazanacaqlar? Qətiyyən yox! Dün­yəvi nemətlər buna dəlil deyildir. Onlar hətta hiss etmirlər ki, onlara əta edilmiş uzun ömür və bol sərvət ona görə verilmişdir ki, daha çox günah etsinlər və daha böyük cəzaya layiq görül­sünlər. Qoy onlar onlara verilən özlərinə əta edilənlərə fərəhlən­sinlər, axı Fövqəluca buyurmuşdu: “Onlar özlərinə xatırladılan­ları unut­duq­ları zaman, Biz onların qarşısında darvazaları hər şey üçün açdıq. Onlar əta edilənə şadlandıqda, Biz onları qəfil­dən yaxa­ladıq və onlar ümidlərini itirdilər!” (Ənam, 6/44).

Yaramaz əməllərə qurşanan, lakin özlərini təhlükəsizlikdə hiss edən və onlara əta edilmiş maddi nemətləri xeyirxahlıqları­nın və üstünlüklərinin dəlilləri zənn edən günahkarları xatırlat­dıqdan sonra, Fövqəluca Allah saleh əməllər işlədən və Allahdan qorxmaqda davam edənlər haqqında xəbər verir. Fövqəluca buyurur:

ﯺ ﯻ ﯼ ﯽ ﯾ ﯿ ﰀ ﰁ;

 

(23. 57) “Həqiqətən, Rəbbinin qarşısında qorxudan titrə­yənlər”,

 

Onların ürəkləri Rəbbi qarşısında qorxu ilə dolur, çünki onlar bilirlər ki, Allah həmişə onları ədalətlə cəzalandıra bilər. Onlar ehtiyat edirlər ki, xeyirxah əməllərindən məhrum olarlar və qorxurlar ki, onlar Fövqəluca Allah qarşısında öz vəzifələrini yerinə yetirməyə bilərlər və istənilən anda imanlarından məhrum ola bilərlər. Onlar öz Rəbbini dərk etmişlər və bilirlər ki, O, Ona ən sədaqətli ehtiram bəslənməsinə və ucaldılmasına layiqdir. Onların qorxusu və ehtiyat etməsi onları günahlardan, vacib hökmlərə laqeyd yanaşmaqdan və dəhşətli nəticələrlə sonuclana bilən şeylərdən çəkinməyə sövq edir.

 

ﰂ ﰃ ﰄ ﰅ ﰆ ﰇ;

 

(23. 58) “öz Rəbbinin ayələrinə iman gətirənlər”,

Allahın ayələrini onlara xatırladanda imanları artır. Onlar Quranın ecazkar ayələri üzərində düşünür və bunun sayəsində onlar ayələrin mənalarını dərk edir, onların əzəmətini anlayır və Quran ayələri arasında ziddiyyətlərin yer tapmadığına əmin olurlar. Bununla yanaşı isə, onlarda Allahı dərk etmək arzusu baş qaldırır və onlar Allahdan qorxmağın və Ona təvəkkül etməyin zəruriyyətini başa düşürlər. Onlar Quran ayələrindən gələcəkdə əvəz alacaqları haqqında məlumat əldə edir və bu, onlarda sözlə deyilməsi mümkün olmayan iman yüksəlişi yaradır. Onlar Quran ayələri ilə yanaşı Allahın bütün dünyaya yayılmış möcüzələri üzərində də düşünürlər. Buna görə Fövqəluca belə buyurur: “Həqiqətən, göylərin və yerin yaradılmasında, həmçinin gecəylə gündüzün bir-birini əvəz etməsində ağıl sahibləri üçün dəlillər vardır” (Ali-İmran, 3/190).

ﰈ ﰉ ﰊ ﰋ ﰌ ﰍ;

 

(23. 59) “onlar öz Rəbbinə şərik qoşmayanlar”,

Onlar açıq-aşkar müşriklikdən uzaq qaçırlar, çünki özlərinə ibadət edəcəkləri və ümid bəsləyəcəkləri yalançı “ilah­lar” uydurmurlar. Bununla yanaşı onlar nümayişkaranə hərəkət­lər və gizli müşrikliyin digər təzahürlərindən çəkinirlər. Əksinə, onlar öz sözlərini və əməllərini təkcə Allaha həsr edirlər.

 

 

ﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ ﭘ ﭙ ﭚ ﭛ;

 

(23. 60) “Rəbbinə qayıdacaqla­rına görə ürəkləri həyəcanlı olduğu halda sədəqə verənlər –

Onlar Allahın hökmlərini yerinə yetirir və gücləri çatan hər şeyi yerinə yetirirlər. Onlar namaz qılır və zəkat verir, ziyarətə gedir və sədəqə paylayırlar, həm də digər xeyirxah işlər görürlər. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, onların ürəyi qorxudan tir-tir əsir, çünki onlar öz əməlləri ilə Allahın qarşısında dayanmalı olacaqlar. Onlar qorxurlar ki, etdikləri yaxşılıqlar Allahın cəzasın­dan xilas olmağa kömək etməsin, çünki onlar öz Rəbbini dərk etmişlər və bilirlər ki, O, ən mükəmməl ibadətə layiqdir.

 

ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ ﭣ;