КЦ-да жүретін реакциялар

1-реакция. Ү КЦ дағ ы реакциялар оксалоацетат(Қ СҚ) пен ацетил-КоА-ның конденсациялануынан цитраттың тү зілуінен басталады:

2-реакция. Цитрат аконитаза ферментінің қ атысуымен цис- аконитатқ а айналады, бұ л кезде су бө лініп шығ ады:

3-реакция. Цис-аконит қ ышқ ылы гидратазаның ә серінен суды қ осып алып изоцитратқ а айналады:

4-реакция. Изоцитратдегидрогеназа ферментінің ә серінен изоцитрат оксалосукцинатқ а дейін тотығ ады. Бұ л ү рдіс кезінде Ү КЦ-да бірінші рет тотығ у-тотық сыздану реакциясы жү ргендіктен, бірінші тотық сызданғ ан дегидрогеназа- НАДН2 тү зіледі:

5-реакция. Оксалосукцинат(қ ымыздық янтарь қ ышқ ылы) оксало-сукцинатдегидрогеназа ферментінің ә серінен декарбоксилденіп a-кетоглутаратты тү зеді:

6-реакция. Екінші тотығ у-тотық сыздану реакциясы. Ү КЦ –да a-кетоглутарат комплексті a-кетоглутаратдегидрогеназды ферментпен катализденіп СО2-ні бө леді де, сукцинил-КоА-ны жә не екінші молекула НАДН2-ні тү зеді:

7-реакция. Сукцинил-КоА сукцинил-КоА-синтетаза ферментінің ә серінен сукцинатқ а айналады. Субстраттан фосфорлану нә тижесінде

энергия қ оры ГТФ тү зіледі:

Тү зілген ГТФ нуклеозиддифосфаттың кө мегімен АТФ-ке айналады:

ГТФ + АДФ → АТФ + ГДФ

8-реакция. Сукцинат сукцинатдегидрогеназа ферментінің ә серінен тотығ у-тотық сыздану реакциясына тү сіп ө нім фумаратты жә не оғ ан қ оса тотық сызданғ ан ФПН2-ні тү зеді:

Сукцинатдегидрогеназаның ә сері малонатпен (-ООС-СН2-СОО~) жә не оксалоацетатпен тежеледі. Фермент АТФ-пен, фосформен жә не сукцинатпен активтелінеді. Сукцинатдегидрогеназа –флавопротеин-темір-сульфидтік комплекс, ол электрон тасымалдану тізбегімен тығ ыз байланысты. Фермент митохондрияның ішкі мембранасына батырыла орналасқ ан, митохондриялық матрикске кірмейді.

9-реакция. Фумаратгидратаза ферменті фумаратты қ айтымды гидратациялау арқ ылы L-малатқ а айналдырады:

10-реакция. Ү КЦ-ның соң ғ ы реакциясы малатдегидрогеназа ферментінің ә серінен тотығ у-тотық сыздану реакциясы жү ріп, малат оксалоацетатты тү зеді жә не тағ ы бір молекула НАДН2 тү зіледі.

в) ІІІ-саты- биологиялық тотығ у, ол туралы ұ ғ ым, маң ызы.