Эпидемиялы жемсау ауруының клиникасы

1. Калканша безінің формасының ө згеруіне кө ң іл бө лінеді, без ү лкейген бе жоқ па? Қ ай бө лігі ү лкейген? Кө бінесе оң бө лігі ү лкейеді. Тү йіншіктелген тү рінде - домалақ немесе сопақ жеке тү йіншіктер анық талады. Кейде диффузды ісінуге қ оса жеке тү йіншіктер байқ алып бездің аралас тү рі анық талады.

2. Безді сипалаумен - оның консистенциясын (жұ мсақ, эластикалы, қ атты) айырады. Паренхиматозды жемсау жұ мсақ, ал фиброзды тү рі қ атты, кистозданғ ан тү рінде эластикалы.

3. Безді тың дап одан қ ан тамыры дыбысы жоқ тығ ын айырады.

4. Ауруғ а су жұ тқ ызып бездің қ озғ алатындығ ын анық тайды. Егер " ісік" қ алқ анша безінен ө ссе ол жұ тқ ыншақ пен қ оса қ озғ алады. Бұ ғ ан қ оса безді қ олмен қ озғ ап тексеру қ ажет.

Жемсау ауруының кейбір сирек кездесетін тү рлерінде оны кө збен кө рудің, қ олмен тексерудін ерекшеліктері бар.

Сү ң гігіш (ныряющий) жемсауда - демді ішке тартқ анда " ісік" тө с сү йегі артына тығ ылады, ал демді шығ арғ анда қ айта кө рінеді. Бұ ндай без кең ірдекті қ ысып асфиксияғ а ұ шыратуы мү мкін. Кейде қ алқ анша безі тө с сү йегінің артында ө сіп ө ң ешті, кең ірдекті қ ысып, олар ісік ауруларының кө рінісін береді (ретроэзофагеальды, ретротрахеальды немесе ретрофарингеальды бездер).

Бұ дан соң аурудың келесі симптомдары анық талынады:

1. Калқ анша безінің жағ дайын айыру ү шін аурудың 3 тү рі кездесетіндігін (эутиреоидты, гипертиреоидты, гипотиреоидты) ұ мытпағ ан жө н. Бұ л терминдер бездің қ ызметінің бұ зылмағ андығ ын, жоғ арыланғ анын жә не тө мендегендігін сипаттайды.

Гипертиреоидты тү рінде жү рек соғ уының шапшаң дануы, қ ол-аяқ, саусақ тарының, тілдің дірілі, тершең дік, дене қ ызуы, жү деу жә не аппетит ө суі байқ алады.

Бұ нымен катар кө з симптомдары - конвергенцияның бұ ылуы, кабақ тардын сирек жабылуы.

Гипофункциялы тү рінде - наукас адам немқ ұ райлы, ұ йқ ышыл, жү рек соғ уы сирек, аппетит нашар, бірақ ауру жү демейді, алмасу ү рдістері тө мендеген.

Эутиреоидты (аурудың жағ дайы бұ зылмағ ан) жемсауда - еш қ андай сыртқ ы кө ріністер жоқ.

Бұ л ауруларда кездесетін функционалды бұ зылыстармен қ алканша безінің ө су мерзімін, оның консистенциясының ө згеруін анық таудың маң ызы зор. Ө йткені тез ө сетін жемсау тыныс жолдарын қ ысып асфиксияғ а ұ шыратады. Мұ ндай ауруды операциямен емдеу қ ажеттігі туады.

Ә рқ ашанда аурудың жү регін тексеру қ ажет. Жү рек кең иді, оның еттері қ алың дайды (гипертрофия) - жү ректің мұ ндай бұ зылуын механикалық немесе жемсаулық жү рек атайды.

Кейбір ауруларда жұ тыну қ иындайды, дауысы бә сенденеді (сиплый голос). Оның себебі қ айтармалы нервтің қ ысылуы. Егер дауыс бә сең денуі операциядан соң басталса тігін жібі алынып жү йке тігіннен босатылады. Егер без тү йртпектерімен симпатикалық жү йке бағ анасы қ ысылса Горнер синдромы - (кө здің тарылуы жә не кө з алмасының шү ң іреюі) байқ алады.

Аурудың диагнозын бірнеше симптомдарды анық тау нә тижесінде шешеді:

1. Ең алдымен " ісіктің " қ айдан ө скені-қ алқ анша безінен немесе басқ а мү шеден ө скендігі анық талады.

2. Бездің формасын айыру қ ажет (диффузды, тү йіншекті, немесе басқ а).

3. Қ алқ анша безінің қ ызметін анық тау (қ алыпты, кө терілген, бә сең деген) қ ажет.

4. Бездің қ озғ алғ ыштығ ын, онда қ ан айналысын анық тау.