Студопедия Главная Случайная страница Обратная связь

Разделы: Автомобили Астрономия Биология География Дом и сад Другие языки Другое Информатика История Культура Литература Логика Математика Медицина Металлургия Механика Образование Охрана труда Педагогика Политика Право Психология Религия Риторика Социология Спорт Строительство Технология Туризм Физика Философия Финансы Химия Черчение Экология Экономика Электроника

Сырым Датұлы бастаған Кіші жүз қазақтарының 1783-1797 жылдардағы көтерілісі




F XVIII ғасырдың 70-80 жылдарының басында Кіші жүзде екі хан арасындағы күрес жаңа тарихи жағдайда да бәсеңдемеді, Кіші жүздің көп бөлігі Нұралы ханды, бір бөлігі Батыр сұлтанды қолдады.

  1. XVIII ғасырдың 70-жылдары Нұралы хан бағытының әлсірегенін көресетген оқиға: Қазақтардың 1773-1775 жылдардағы шаруалар соғысына қатысуы.
  2. Орынбор губерниясы таратылды (құрылды): 1744 жылы.

v Кіші жіздің көпшілік бөлігі Сібір және Уфа басқармасына бағындырылды.

  1. Қазақтардың Жайықтың сол жағасына өтуін бақылау үшін құрылған ұйым: Орал шекаралық басқармасы.
  2. Сырым Датұлы старшын болған Кіші жүз руы: байбақты.
  3. Орал казактарымен қақтығыстың бірінде Сырым Датұлының балалары қайтыс болған жыл: 1778 ж.
  4. Сырым Датұлының Орал казак әскерлерімен алғашқы ашық қақтығысы болды: 1783 жылдың күзінде.
  5. 1784 жылы көктемде Сырым Датұлыны казактардың тұтқынынан босаттырған: Нұралы хан.
  6. Сырымның Орал казак әскерімен кескілескен күресі басталды: 1784 жылдың маусым айы.

v Көтерілісшілердің негізгі күші Төменгі Жайық шебі мен Ор бекіністері төңірегінде топтасты.

  1. Сырым Датұлы бастаған көтерілістің қамтыған аймағы: Кіші жүз.
  2. Сырым Датұлы бастаған Кіші жүз қазақтарының көтерілісі болған жылдар: 1783–1797 жж.
  3. Сырым Датұлы басшылығымен болған Кіші жүздегі көтеріліс созылды: 14 жылға.
  4. Сырым Датұлы бастаған көтерілістің басты қозғаушы күші: Қазақ шаруалары.
  • 1784 жылдың қарашасында Сағыз өзенінде Сырым Датұлының басты күштері топтасқанда, оған қарсылық ретінде Нұралы хан: Орал казак әскерлері орналасқан бекіністерге жақындап, ығысты.
  1. 1785 жылы генерал-майор Смирновтың әскері көтерілісті басуға жіберілді: 17 ақпан
  2. 1785 жылы 17 ақпанда көтерілісті басуға аттандырылған Смирнов тобының мақсатына жете алмауына кедергі болған: Қыстың бораны.
  3. 1785 жылдың көктемінде Сахарная бекінісін алу кезінде майор Назаровтың қолына тұтқынға түскен сұлтан: Айшуақ.
  4. 1785 жылы ұрыс даласында қаза болған Айшуақ сұлтанның баласы: Атақ сұлтан.
  5. 1785 жылдың жазында Кіші жүз старшындарының съезінде қабылданған шешім: Нұралыны тақтан тайдыру туралы.
  6. 1785 жылғы съезде Нұралы ханды тағынан тайдыру туралы шешімді қолдаған Кіші жүз руларының саны: 20-ға жуық.
  7. 1786 жылы Нұралы хан жер аударылды: Уфаға.
  8. Кіші жүзде хандық билікті жойып, оны отарлауды жүзеге асыру туралы реформасының жобасын дайындаған: барон О.Игельстром.
  9. О.И.Игельстромның жобасы бойынша Кіші жүздегі әкімшілік билік берілді: Шекаралық сотқа.

v Шекаралық сот патша шенеуніктерінен және жергілікті топ өкілдерінен құралуы көзделді.

  1. Кіші жүздегі Игельстромның жобасы бойынша Шекаралық сот тікелей бағындырылды: Генерал-губернаторға.
  2. Сырым Датұлының көздегені жоғарғы әкімшілік басқаруды билер қолына беру.
  3. Орынборда шекаралық комиссия құрылды: 1786 жылы.
  4. «Қырғыз-қайсақ» қарақшыларын Жем (Ембі) өзеніне дейін ығыстыруға бұйрық берген әскери коллегияның президенті: Г.А.Потемкин.
  5. Сырым бастаған көтерілісшілерді талқандау үшін Орал казак әскерінің старшындары Колпаков пен Пономарев бастаған топ жорыққа шықты: 1787 жылғы наурызда.
  6. Нұралы хан қайтыс болды: 1790 жылы Уфада.
  7. 1791 жылы Орск қаласы маңайында Кіші жүздің ханы болып сайланған: Ералы.
  8. Сырымды табаңды түрде қолдаған Айшуақ сұлтанның баласы:Жантөре.
  9. Сырымның көтеріліске Орта жүзбен шекаралас аймақтардағы қазақтарды тарту туралы ойын іске асыртпаған: Патша үкіметінің Жем, Ойыл бойында біртіндеп бекіністер тұрғыза бастуы.
  10. 1794 жылы Ералы хан қайтыс болғаннан кейін, 1795 жылы Кіші жүзде хан болып сайланған: Есім.
  11. Сырым Датұлы көтерілісі кезінде халықтың жағдайын нашарлатқан қысқы жұт болды: 1796-1797 жж.
  12. 1797 жылдың наурыз айының 17-сінде Сырым тобы тұтқиылдан шабуыл жасады: Хан сарайына.
  13. 1797 жылы наурыз айының 17-сінде С.Датұлы тобы тарапынан өлтірілген Кіші жүз ханы: Есім.
  14. Сырым Датұлы бастаған көтеріліс кезінде өлтірілген Кіші жүз ханы: Есім.
  15. О.А.Игельстром Кіші жүздегі басқаруды (билікті) беруді көздеді: Хандық кеңеске.
  16. Патша үкіметі Сырымды өзіне жақындату үшін: Айшуақ бастаған «Хан кеңесін» құрды.

v «Хан кеңесі» төрт адамнан тұрды және оның құрамына Нұралы ханның бірде-бір ұрпағы енгізілмеді.

  1. Патша үкіметінің О.А.Игельстромның реформасын тоқтатып, хандық билікті қайтадан қалпына келтіруге себебші болған оқиға: Францияда король билігінің құлатылуы Ресейде Романовтар әулетіне қарсылық тудыруы.
  2. 1797 жылдың күзінде барон О.А.Игельстромның ұсынысына сай патша үкіметі Кіші жүздің ханы етіп бекіткен сұлтан: Айшуақ.
  3. 1797 жылы Сырым Датұлын өкшелей қудалаған Кіші жүздің сұлтаны: Қаратай.
  4. Белгісіз себептермен Сырым Датұлы қайтыс болды: 1802 жылы Хиуа хандығы.
  5. XVIII ғасырда Башқұрт көтерілісінен кейінгі Еділдің шығыс өңіріндегі ірі халықтық сипаттағы қозғалыс: Сырым Датұлы көтерілісі.
  6. Сырым Датұлы басшылығымен болған көтерілісінің басты нәтижесі: 1801 жылдың 11 наурызында патша үкіметінің қазақ руларына Жайықтың оң жағасына өтуіне, малын жаюына рұқсат беруі.

 

XІХ ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстанның







Дата добавления: 2015-09-06; просмотров: 9568. Нарушение авторских прав


Рекомендуемые страницы:


Studopedia.info - Студопедия - 2014-2020 год . (0.002 сек.) русская версия | украинская версия